Các cuộc không kích gần đây của Mỹ nhằm vào Iran cùng với những lời đe dọa mở rộng chiến dịch quân sự đang làm gia tăng đáng kể nguy cơ xung đột khu vực. Mặc dù Nhà Trắng tin rằng áp lực quân sự sẽ buộc Tehran nhượng bộ, nhiều chuyên gia nhận định chiến lược này khó đạt được mục tiêu, thậm chí có thể khiến Iran phản ứng quyết liệt hơn và đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào tình trạng bất ổn nghiêm trọng.
Diễn biến chi tiết
Tổng thống Donald Trump đã tăng cường các cuộc không kích và đe dọa leo thang chiến dịch trên diện rộng, mở rộng mục tiêu sang cơ sở hạ tầng năng lượng, cầu đường, và thậm chí xem xét các phương án quân sự mạnh hơn. Mục tiêu là buộc Tehran từ bỏ lập trường về chương trình hạt nhân và quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Tuy nhiên, sau nhiều tháng giao tranh, giới phân tích cho rằng chiến dịch quân sự của Washington chưa đạt được mục tiêu chiến lược. Thỏa thuận ngừng bắn tạm thời đạt được cách đây một tháng đã sụp đổ, và triển vọng nối lại đàm phán ngày càng mờ nhạt. Giá dầu toàn cầu đã tăng cao trở lại và gây biến động cho thị trường tài chính.
Làn sóng tấn công “ăn miếng trả miếng” tiếp tục kéo dài. Iran đã phát tín hiệu có thể thúc đẩy đồng minh Houthi ở Yemen đóng cửa một eo biển vận chuyển dầu quan trọng khác là Bab al-Mandeb ở Biển Đỏ, nếu Washington tấn công cơ sở hạ tầng của Iran. Theo Reuters, một số phương án Tổng thống Trump đang thảo luận bao gồm tấn công các nhà máy điện, phá hủy hệ thống cầu đường, đánh vào cơ sở hạt nhân ngầm tại khu vực núi Pickaxe, và cân nhắc kiểm soát đảo Kharg – trung tâm xuất khẩu dầu quan trọng của Iran.
Tác động & Nhận định
- Giá dầu: Nguy cơ leo thang xung đột sẽ tiếp tục đẩy giá dầu thô lên cao, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất và lạm phát toàn cầu. Việt Nam là nước nhập khẩu ròng dầu, do đó, giá dầu tăng sẽ tác động tiêu cực đến nền kinh tế và lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp.
- Thị trường tài chính: Sự bất ổn địa chính trị tại Trung Đông sẽ gây ra tâm lý lo ngại trên các thị trường chứng khoán toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam. Nhà đầu tư có thể có xu hướng dịch chuyển tài sản sang các kênh an toàn hơn như vàng hoặc trái phiếu chính phủ.
- Chuỗi cung ứng: Việc Iran đe dọa đóng cửa các eo biển vận chuyển dầu quan trọng sẽ làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng, gây ra cú sốc lớn cho các nền kinh tế phụ thuộc vào dầu mỏ.
Nhìn chung, tình hình leo thang tại Iran cho thấy những tính toán sai lầm trong chiến lược gây sức ép của Mỹ và dự báo một giai đoạn bất ổn kéo dài trên thị trường năng lượng và tài chính thế giới.