Tham vọng biến vùng Vịnh thành trung tâm toàn cầu về trí tuệ nhân tạo (AI) đang đối mặt với những thách thức đáng kể từ xung đột Trung Đông kéo dài. Các quốc gia như UAE và Arab Saudi đã cam kết hàng tỷ USD đầu tư vào công nghệ tiên tiến, coi đây là trụ cột cho kế hoạch đa dạng hóa kinh tế, thoát khỏi sự phụ thuộc vào dầu mỏ. Khả năng cung cấp điện năng quy mô lớn với chi phí rẻ cũng biến khu vực này thành điểm đến lý tưởng cho các trung tâm dữ liệu khổng lồ, vốn là nền tảng của AI và điện toán đám mây.
Diễn biến chi tiết
Cuộc đua AI trong khu vực ngày càng nóng lên: UAE đang tích cực thúc đẩy các sáng kiến lớn thông qua nền tảng đầu tư AI MGX và G42, cả hai đều do Mubadala - quỹ đầu tư quốc gia có tài sản 385 tỷ USD của Abu Dhabi, thành lập. Arab Saudi cũng đặt mục tiêu đầu tư hàng chục tỷ USD vào AI và hạ tầng dữ liệu trong khuôn khổ Vision 2030, với quỹ đầu tư nhà nước gần 1.000 tỷ USD thực hiện thông qua HUMAIN. HUMAIN đã hợp tác với xAI và AirTrunk cho các dự án trung tâm dữ liệu, và Amazon cũng đang hợp tác với HUMAIN xây dựng một trung tâm AI mới. Qatar không đứng ngoài cuộc, thành lập Qai cùng quỹ Qatar Investment Authority trị giá gần 600 tỷ USD, và đang hợp tác với tập đoàn Brookfield (Canada).
Tuy nhiên, chiến sự Iran bùng nổ cuối tháng 2 đã thay đổi cục diện, với hai trung tâm dữ liệu của Amazon ở UAE bị nhắm mục tiêu. Bà Trisha Ray từ Geotech Center nhận định: "Cuộc xung đột đang đưa hạ tầng AI ra tiền tuyến theo đúng nghĩa đen, điều chỉ 1-2 năm trước được xem là khó xảy ra."
Tác động & Nhận định
- Rủi ro an ninh gia tăng: Các cuộc tấn công trực tiếp vào hạ tầng dữ liệu làm tăng rủi ro địa chính trị cho các nhà đầu tư và công ty công nghệ muốn đặt cơ sở tại vùng Vịnh.
- Chậm lại dòng vốn FDI: Mối lo ngại về an ninh có thể khiến các tập đoàn công nghệ toàn cầu thận trọng hơn, làm chậm lại dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào lĩnh vực AI và trung tâm dữ liệu.
- Thách thức đa dạng hóa kinh tế: Xung đột làm gián đoạn kế hoạch đa dạng hóa kinh tế của các quốc gia vùng Vịnh, vốn đang muốn giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ thông qua phát triển công nghệ cao.
Mặc dù tiềm năng phát triển AI tại vùng Vịnh vẫn lớn nhờ nguồn lực tài chính dồi dào và năng lượng giá rẻ, nhưng các nhà đầu tư cần đánh giá kỹ lưỡng rủi ro an ninh và sự ổn định chính trị khu vực khi xem xét các dự án tại đây.