Xuất khẩu vải thiều của Việt Nam đã chứng kiến sự sụt giảm đáng kể trong nửa đầu năm 2026, giảm hơn một nửa so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chính được xác định là do sản lượng trong nước giảm mạnh, áp lực tăng giá nguyên liệu và chi phí logistics leo thang.
Diễn biến chi tiết
Theo số liệu từ Cục Hải quan, tổng kim ngạch xuất khẩu quả vải của Việt Nam trong nửa đầu năm nay chỉ đạt 16,4 triệu USD, giảm 51% so với 33,5 triệu USD của cùng kỳ năm 2025. Điều này cũng khiến tỷ trọng của mặt hàng vải trong tổng nhóm rau quả xuất khẩu thu hẹp từ 2,05% xuống chỉ còn 0,8%.
Nguyên nhân chủ yếu của sự sụt giảm là do nguồn cung vải trong nước giảm mạnh. Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật ước tính cả nước có khoảng 55.000 ha vải, chủ yếu ở miền Bắc. Tuy nhiên, thời tiết bất lợi trong giai đoạn phân hóa mầm hoa, ra hoa và đậu quả đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản lượng. Cụ thể, tại Bắc Ninh, vùng trồng vải lớn nhất, sản lượng tiêu thụ chỉ đạt 131.560 tấn, bằng 64,1% so với năm trước. Tương tự, một vùng trồng ở Thanh Hóa cũng ghi nhận sản lượng giảm từ 7 tấn xuống chỉ còn khoảng 1 tấn.
Nguồn cung khan hiếm đã đẩy giá vải trong nước lên cao. Tại Thanh Hà (Hải Phòng), giá cuối vụ phổ biến 60.000-80.000 đồng/kg, có thời điểm loại 1 lên tới 90.000-120.000 đồng/kg. Đối với vải không hạt, giá tại kho tăng lên hơn 600.000 đồng/kg, gần gấp đôi cùng kỳ năm ngoái, và bán lẻ tại TP.HCM khoảng 800.000 đồng/kg.
Chi phí nguyên liệu và logistics tăng cao đã tạo áp lực lớn cho các doanh nghiệp xuất khẩu. Giám đốc một doanh nghiệp nông sản tại Hà Nội cho biết lượng vải xuất khẩu của công ty ông giảm khoảng 70%. Lý do là giá vải nội địa quá cao, trong khi cước vận chuyển (đặc biệt đường hàng không) và chi phí bảo quản lạnh cũng tăng, khiến giá bán xuất khẩu khó cạnh tranh và lợi nhuận bị bào mòn.
Tác động & Nhận định
- Giảm khả năng cạnh tranh: Giá nguyên liệu trong nước và chi phí logistics tăng cao đã làm giảm đáng kể khả năng cạnh tranh của vải thiều Việt Nam trên thị trường quốc tế.
- Ảnh hưởng đến kim ngạch xuất khẩu nông sản: Sự sụt giảm của một mặt hàng chủ lực như vải thiều có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam trong năm.
- Thách thức cho doanh nghiệp: Các doanh nghiệp xuất khẩu đối mặt với bài toán tối ưu chi phí và tìm kiếm giải pháp logistics hiệu quả hơn để duy trì hoạt động trong bối cảnh khó khăn.
Để khôi phục đà tăng trưởng, cần có các giải pháp đồng bộ từ việc hỗ trợ nông dân nâng cao chất lượng và ổn định sản lượng, đến việc tìm kiếm các thị trường mới và tối ưu hóa chuỗi cung ứng, giảm chi phí logistics.