Kim ngạch xuất khẩu tôm của Việt Nam trong hai tháng đầu năm 2026 đạt 690 triệu USD, tăng 20% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, trong khi thị trường Trung Quốc, EU và Nhật Bản ghi nhận mức tăng trưởng ổn định, thị trường Mỹ lại sụt giảm đáng kể.
Diễn biến chi tiết
Trong hai tháng đầu năm, Trung Quốc (gồm Hong Kong) tiếp tục là thị trường nhập khẩu tôm chính của Việt Nam với kim ngạch 309 triệu USD, tăng 58% và chiếm gần một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu. EU tăng 28% đạt 77 triệu USD, và Nhật Bản tăng nhẹ 1% đạt 70 triệu USD.
Ngược lại, xuất khẩu tôm sang Mỹ giảm sâu. Riêng tháng 2, kim ngạch xuất khẩu chỉ đạt 16 triệu USD, giảm 61%. Lũy kế hai tháng đầu năm, Mỹ nhập khẩu gần 60 triệu USD tôm Việt, giảm 22% so với cùng kỳ năm ngoái. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), nguyên nhân chính là do Bộ Thương mại Mỹ áp thuế chống bán phá giá 25,76% cho các bị đơn bắt buộc và 4,58% cho 22 doanh nghiệp được hưởng thuế suất riêng trong kỳ rà soát hành chính lần thứ 19. Ngoài ra, chính sách áp thuế nhập khẩu bổ sung 10% theo Điều 122 của Luật Thương mại Mỹ, có hiệu lực từ cuối tháng 2, cũng tác động tiêu cực đến tâm lý giao dịch. Mỹ cũng siết chặt các yêu cầu kỹ thuật về kiểm soát kháng sinh, tiêu chuẩn HACCP và truy xuất nguồn gốc, làm tăng rủi ro và chi phí cho doanh nghiệp Việt Nam.
Tác động & Nhận định
- Đối với doanh nghiệp xuất khẩu tôm Việt Nam: Các doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với chi phí tăng cao và rủi ro lớn hơn khi xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Điều này buộc họ phải tìm kiếm các thị trường thay thế hoặc tối ưu hóa quy trình sản xuất để giảm giá thành.
- Triển vọng ngắn hạn: VASEP dự báo kim ngạch xuất khẩu tôm sang Mỹ có thể tiếp tục đi xuống trong tháng cuối quý I do chi phí vận chuyển tăng vọt từ xung đột Trung Đông.
- Chiến lược dài hạn: Các doanh nghiệp cần đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tập trung vào các thị trường tiềm năng khác như Trung Quốc, EU, và Nhật Bản, đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe hơn.
Thị trường Mỹ vẫn là một thị trường quan trọng, nhưng việc giảm phụ thuộc và thích nghi với các rào cản thương mại mới là yếu tố then chốt cho sự ổn định của ngành tôm Việt Nam.