Ngành tôm Việt Nam đang đứng trước thách thức lớn về chi phí và tiêu chuẩn bền vững từ thị trường quốc tế, dù đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu quốc gia. Yêu cầu chuyển đổi sang mô hình kinh tế tuần hoàn và xanh đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Áp lực từ tiêu chuẩn xanh và chi phí sản xuất
Theo thông tin tại Diễn đàn đối tác công tư thúc đẩy kinh tế tuần hoàn ngày 21/9, năm 2025 xuất khẩu tôm của Việt Nam đạt kỷ lục khoảng 4,6 tỷ USD, chiếm từ 35-45% tổng kim ngạch thủy sản. Dù vậy, ngành tôm tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đang gặp nhiều rào cản:
- Chi phí đầu vào và xử lý môi trường tăng cao làm suy giảm biên lợi nhuận của nông dân và doanh nghiệp.
- Biến đổi khí hậu và dịch bệnh tiếp tục gây rủi ro trực tiếp cho sản lượng nuôi trồng.
- Thị trường nhập khẩu siết chặt rào cản kỹ thuật, đặc biệt là các quy định về truy xuất nguồn gốc, tín chỉ carbon và trách nhiệm môi trường.
Tác động & Nhận định
Việc các thị trường quốc tế khắt khe hơn sẽ thanh lọc những doanh nghiệp quy mô nhỏ, năng lực tài chính hạn chế:
- Áp lực vốn đầu tư: Doanh nghiệp phải tăng chi phí đầu tư công nghệ xử lý nước, tái chế và quy trình đạt chuẩn ESG.
- Cơ hội cho doanh nghiệp lớn: Các đơn vị xuất khẩu niêm yết có chuỗi cung ứng khép kín sẽ củng cố thị phần và duy trì đơn hàng cao cấp.
- Rủi ro biên lợi nhuận: Chi phí tuân thủ gia tăng có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận ngắn hạn trước khi mô hình tuần hoàn phát huy hiệu quả.