Mặc dù đơn hàng xuất khẩu đang có tín hiệu phục hồi ở nhiều ngành, các doanh nghiệp Việt Nam lại đang lo ngại về những vấn đề nội tại như công nghiệp hỗ trợ yếu kém, chi phí logistics cao, thiếu hổng nhân lực chất lượng cao và các rào cản thương mại mới. Những yếu tố này được xem là cản trở lớn nhất đối với mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số của Việt Nam.
Diễn biến chi tiết
Ngày 25/6, Bộ Công Thương đã tổ chức hội nghị nhằm thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số. Tại hội nghị, bà Đỗ Thị Thúy Hương – Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam – nhấn mạnh rằng ngành điện tử tiếp tục là đầu tàu khi đóng góp trên 30% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước trong những tháng đầu năm 2026. Động lực tăng trưởng đến từ sự phục hồi của thị trường công nghệ toàn cầu, đặc biệt là nhu cầu đối với các sản phẩm AI, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và thiết bị điện tử thông minh. Xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng theo mô hình "China Plus One" cũng đang giúp Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn cho các dự án công nghệ cao. Hiệp hội dự báo xuất khẩu điện tử năm 2026 sẽ tăng 15-20% so với năm 2025.
Tuy nhiên, bà Hương cũng chỉ ra rằng tỷ lệ nội địa hóa của ngành còn thấp, khiến nhiều doanh nghiệp phụ thuộc vào linh kiện và vật liệu nhập khẩu, đặc biệt trong lĩnh vực bán dẫn. Bà kiến nghị Chính phủ sớm ban hành Chiến lược phát triển ngành công nghiệp điện tử giai đoạn 2026-2035 và giao Bộ Công Thương chủ trì xây dựng Đề án phát triển ngành điện tử trong kỷ nguyên AI và bán dẫn, nhằm đẩy mạnh công nghiệp hỗ trợ và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.
Tác động & Nhận định
- Đối với doanh nghiệp: Sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu linh kiện và chi phí logistics cao sẽ ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh và lợi nhuận của doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt khi các đối thủ trong khu vực cũng đang đẩy mạnh nội địa hóa.
- Đối với nền kinh tế: Tỷ lệ nội địa hóa thấp hạn chế khả năng Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, giảm giá trị gia tăng tạo ra trong nước và tiềm ẩn rủi ro khi chuỗi cung ứng toàn cầu biến động.
- Giải pháp: Các kiến nghị về chiến lược phát triển ngành điện tử và bán dẫn, cùng với việc thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ, là rất cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững cho xuất khẩu Việt Nam trong dài hạn.