Kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam trong 9 tháng đầu năm đạt khoảng 7,35 tỷ USD, tăng khoảng 20% so với cùng kỳ năm trước. Dù vậy, theo báo Dân trí tại tọa đàm ngày 13/10/2026, các doanh nghiệp trong ngành vẫn gặp khó khăn lớn trong việc tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn để đầu tư vùng nguyên liệu và chế biến sâu.
Vì sao doanh nghiệp xuất khẩu rau quả thiếu vốn dài hạn?
Theo ông Nguyễn Văn Mười, Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nghiệp Nông nghiệp Nhiệt đới (COTAB), doanh nghiệp đang chịu nhiều áp lực đè nặng lên chi phí sản xuất:
- Chi phí logistics và năng lượng tăng cao: Biến động thế giới đẩy chi phí logistics lên mạnh, làm bào mòn biên lợi nhuận của doanh nghiệp.
- Vướng mắc vòng quay vốn: Đa số doanh nghiệp hiện chỉ vay vốn ngắn hạn theo từng hợp đồng xuất khẩu đơn lẻ. Mô hình này đáp ứng vốn lưu động tức thời nhưng không hỗ trợ các dự án dài hạn như mở rộng vùng nguyên liệu hay xây dựng nhà máy chế biến sâu.
- Rủi ro tỷ giá hai chiều: Năm 2025, Việt Nam xuất khẩu khoảng 5,8 - 5,86 tỷ USD nhưng nhập khẩu nguyên liệu tới 3 tỷ USD; trong 8 tháng đầu năm nay nhập khẩu đạt khoảng 2 tỷ USD. Biến động tỷ giá khiến chi phí nhập khẩu đầu vào tăng vọt.
- Khó khăn ở nhóm chủ lực: Mặt hàng sầu riêng dù chiếm 35% - 45% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả từ khi xuất chính ngạch sang Trung Quốc năm 2022, vẫn thiếu vốn nghiêm trọng để chuẩn hóa chất lượng chuỗi cung ứng.
Tác động tới nhà đầu tư
Nút thắt về vốn và chi phí ảnh hưởng trực tiếp tới nhóm doanh nghiệp nông nghiệp và thực phẩm:
- Biên lợi nhuận chịu sức ép: Doanh nghiệp phụ thuộc vào xuất khẩu trái cây tươi chịu rủi ro cao từ biến động chi phí vận tải và tỷ giá.
- Lợi thế cho mảng chế biến sâu: Các tổ chức tín dụng ưu tiên rót vốn vào các đơn vị có tỷ lệ chế biến sâu nhờ rủi ro thấp hơn so với kinh doanh hàng tươi sống.
- Yếu tố cần theo dõi: Nhà đầu tư cần quan sát khả năng quản trị tỷ giá, chi phí logistics và tiến độ tiếp cận các gói tín dụng trung - dài hạn của nhóm doanh nghiệp nông sản trên sàn.