Nga đang gia tăng lượng dầu thô xuất khẩu bằng đường biển lên mức cao nhất kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát vào năm 2022, đạt trung bình 4,22 triệu thùng/ngày trong 4 tuần tính đến ngày 5/7. Mức tăng này, tuy thể hiện khả năng duy trì dòng chảy dầu ra thị trường, lại phản ánh tình trạng đáng báo động trong ngành lọc dầu của Nga do các cuộc tấn công từ Ukraine.
Diễn biến chi tiết
Động lực chính thúc đẩy làn sóng xuất khẩu dầu thô này là sự gia tăng cường độ các cuộc tấn công của Ukraine vào hạ tầng lọc dầu của Nga. Trong những tuần gần đây, Kiev đã mở rộng cả tầm bắn lẫn cường độ tập kích bằng tên lửa và máy bay không người lái, nhắm vào các nhà máy lọc dầu, bồn chứa và đầu mối logistics nhiên liệu quan trọng.
Điển hình, Nhà máy Norsi của Lukoil với công suất 340.000 thùng/ngày đã bị tấn công hai lần chỉ trong hơn một tuần. Nhà máy Omsk, cơ sở lọc dầu lớn nhất nước Nga với công suất khoảng 440.000 thùng/ngày, cùng các cơ sở tại Yaroslavl và Ust-Luga cũng bị nhắm mục tiêu. Khi các nhà máy lọc dầu bị hư hại hoặc phải giảm công suất, lượng dầu thô không thể chế biến trong nước buộc phải được đẩy ra thị trường quốc tế, giải thích cho việc xuất khẩu tăng ngay cả khi sản lượng khai thác đang giảm.
Theo số liệu của OPEC, Nga bơm khoảng 9 triệu thùng/ngày trong tháng 5, thấp hơn gần 700.000 thùng/ngày so với mục tiêu trong thỏa thuận với OPEC+.
Tác động & Nhận định
Việc xuất khẩu dầu thô tăng trong bối cảnh hạ tầng lọc dầu bị tấn công gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực cho Nga:
- Giảm doanh thu ròng: Mặc dù lượng dầu xuất khẩu tăng, doanh thu thực tế có thể không tăng tương ứng do Nga phải bán dầu thô thay vì các sản phẩm lọc hóa có giá trị cao hơn. Điều này làm giảm lợi nhuận biên của ngành dầu khí.
- Thiếu hụt nhiên liệu nội địa: Các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu có thể dẫn đến thiếu hụt các sản phẩm nhiên liệu quan trọng như xăng và diesel trong nước, gây áp lực lên nền kinh tế và xã hội.
- Chi phí sửa chữa cao: Nga sẽ phải đối mặt với chi phí sửa chữa và tái thiết khổng lồ cho các nhà máy lọc dầu bị hư hại, đồng thời đối mặt với thách thức về chuỗi cung ứng thiết bị do các lệnh trừng phạt.
Đây là một tín hiệu tiêu cực cho nền kinh tế Nga, cho thấy hiệu quả của các biện pháp trừng phạt và áp lực quân sự từ Ukraine đang bắt đầu ảnh hưởng sâu rộng đến ngành công nghiệp năng lượng huyết mạch của đất nước này. Việc phải bán dầu thô thay vì các sản phẩm đã qua chế biến là một tổn thất kinh tế đáng kể.