Xuất khẩu dầu của Iran đã giảm mạnh trong tháng 5, xuống mức thấp nhất trong 6 năm, chủ yếu do chiến dịch phong tỏa cảng biển của Hải quân Mỹ. Điều này đánh dấu một diễn biến tiêu cực đối với nền kinh tế Iran và thị trường dầu mỏ toàn cầu.
Diễn biến chi tiết
Theo hãng dữ liệu Vortexa, xuất khẩu dầu thô và khí ngưng tụ của Iran trong tháng 5 chỉ đạt khoảng 209.000 thùng một ngày. Con số này giảm đáng kể so với 1,34 triệu thùng trong tháng 4 và 1,9 triệu thùng trong tháng 3. Đây là mức thấp nhất kể từ cuối năm 2019, đầu 2020, thời điểm cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump áp dụng chiến lược "sức ép tối đa" lên Iran. Nguyên nhân chính được cho là chính sách phong tỏa cảng biển của Hải quân Mỹ, bắt đầu từ ngày 13/4. Bên cạnh đó, Iran cũng đã phong tỏa eo biển Hormuz hơn 3 tháng qua, gây gián đoạn xuất khẩu dầu từ các nước Arab Saudi, Kuwait, Iraq và UAE.
Claire Jungman, nhà phân tích của Vortexa, giải thích rằng sự gián đoạn tại eo biển Hormuz và lệnh phong tỏa của hải quân Mỹ là nguyên nhân chính. Nhiều chủ tàu, công ty bảo hiểm và các bên liên quan đã ngừng đưa tàu, thủy thủ đoàn vào khu vực này. Dữ liệu từ hãng phân tích thị trường Kpler cũng xác nhận xu hướng giảm tương tự, ước tính lượng xuất khẩu trong tháng 5 là 260.000 thùng một ngày, dù cao hơn Vortexa nhưng vẫn là mức thấp nhất trong 6 năm. Lượng dầu Iran lưu trữ nổi trên biển cũng giảm đáng kể từ 190 triệu thùng cuối tháng 4 xuống còn 147 triệu thùng hiện tại, trong đó 67 triệu thùng bị mắc kẹt tại vịnh Ba Tư và vịnh Oman.
Tác động & Nhận định
- Đối với Iran: Việc xuất khẩu dầu sụt giảm nghiêm trọng sẽ gây áp lực lớn lên nguồn thu ngân sách và nền kinh tế Iran, vốn phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ.
- Đối với thị trường dầu mỏ toàn cầu: Mặc dù lượng dầu của Iran không chiếm tỷ trọng quá lớn so với tổng nguồn cung toàn cầu, sự sụt giảm này có thể góp phần làm tăng giá dầu nếu tình hình căng thẳng địa chính trị tiếp diễn, đặc biệt khi eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa, ảnh hưởng đến nguồn cung từ các nhà sản xuất lớn khác trong khu vực. Điều này có thể ảnh hưởng đến chi phí năng lượng và lạm phát toàn cầu.
- Đối với nhà đầu tư: Nhà đầu tư cần theo dõi sát sao tình hình căng thẳng tại Trung Đông và các chính sách liên quan đến Iran, vì chúng có thể tác động đến giá dầu và tâm lý thị trường toàn cầu.