Việt Nam đã triển khai chương trình thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho 110 cơ sở thuộc ba ngành công nghiệp lớn: thép, xi măng và nhiệt điện. Đây là một bước đi quan trọng nhằm định hình lại phương thức sản xuất của doanh nghiệp và chuẩn bị cho một thị trường carbon trong tương lai tại Việt Nam.
Diễn biến chi tiết
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang dẫn dắt sáng kiến này, tập trung vào việc chuyển đổi từ kiểm kê tổng thể sang phân bổ hạn ngạch cụ thể cho từng công đoạn sản xuất. Các cơ sở được chọn thí điểm phải đáp ứng ba tiêu chí chính:
- Thuộc nhóm bắt buộc kiểm kê khí nhà kính theo quy định.
- Đã vận hành thương mại trước năm 2022 để đảm bảo đủ dữ liệu phát thải liên tục trong ba năm.
- Nhà máy thuộc các công đoạn sản xuất có cường độ phát thải lớn nhất: nhiệt điện (nhà máy than, dầu, khí), sản xuất thép thô, và sản xuất clanhke trong ngành xi măng. Các công đoạn hạ nguồn như cán thép hay nghiền xi măng độc lập không nằm trong diện thí điểm.
Ba lĩnh vực này hiện chiếm hơn 40% tổng lượng phát thải trực tiếp của Việt Nam. Cụ thể, sản xuất thép thô chiếm trên 85% phát thải ngành thép, và sản xuất clanhke chiếm hơn 90% phát thải ngành xi măng.
Tác động & Nhận định
Chương trình thí điểm này có nhiều tác động quan trọng đối với nhà đầu tư và các doanh nghiệp trong các ngành được nhắm mục tiêu:
- Thách thức quản trị: Các doanh nghiệp sẽ phải nâng cao năng lực quản trị dữ liệu phát thải và hiểu rõ bản chất của quá trình này để tuân thủ các quy định mới.
- Chi phí hoạt động: Về lâu dài, các cơ sở phát thải lớn có thể đối mặt với chi phí tăng lên nếu không giảm được lượng phát thải hoặc phải mua hạn ngạch từ các đơn vị khác.
- Cơ hội đầu tư: Ngược lại, các doanh nghiệp có công nghệ sản xuất xanh hơn hoặc có khả năng giảm phát thải hiệu quả có thể tạo ra nguồn thu từ việc bán hạn ngạch hoặc thu hút đầu tư vào các dự án bền vững.
- Chuyển đổi sản xuất: Đây là tín hiệu rõ ràng về việc Việt Nam đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp, buộc các doanh nghiệp phải đầu tư vào công nghệ sạch và quy trình sản xuất hiệu quả hơn.
Chương trình này đặt nền móng cho việc hình thành và vận hành thị trường carbon trong tương lai, một yếu tố quan trọng trong cam kết Net Zero của Việt Nam.