Trong 5 tháng đầu năm 2026, Việt Nam ghi nhận mức nhập siêu 13,8 tỷ USD, một con số đáng chú ý so với mức xuất siêu 5,1 tỷ USD cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định đây không hẳn là một tín hiệu tiêu cực mà lại phản ánh động thái tích cực từ phía doanh nghiệp, cho thấy sự chủ động chuẩn bị cho một chu kỳ sản xuất và xuất khẩu mới đang đến. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa trong tháng 5 đạt 99,07 tỷ USD, tăng 3,2% so với tháng trước và 25,8% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 5 tháng đầu năm, tổng kim ngạch đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25,0% so với cùng kỳ năm trước, trong đó nhập khẩu tăng mạnh hơn xuất khẩu (tăng 30,8% so với 19,5% của xuất khẩu).
Diễn biến chi tiết
Cụ thể, Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho biết trong 5 tháng đầu năm 2026, khu vực kinh tế trong nước nhập khẩu 64,26 tỷ USD, tăng 22,7%, trong khi khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) nhập khẩu 165,2 tỷ USD, tăng 34,3%. Đáng chú ý, nhóm hàng tư liệu sản xuất đạt 215,99 tỷ USD, chiếm 94,1% tổng kim ngạch nhập khẩu. Trung Quốc tiếp tục là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 92,6 tỷ USD.
Số liệu sơ bộ tháng 5 cho thấy cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 5,21 tỷ USD. Lũy kế 5 tháng, khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 20,76 tỷ USD, trong khi khu vực FDI xuất siêu 6,96 tỷ USD (kể cả dầu thô).
Tác động & Nhận định
TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, phân tích rằng khía cạnh tích cực của việc nhập siêu trong giai đoạn này là sự chủ động của doanh nghiệp trong việc tăng tích trữ nguyên liệu để tạo đà cho chu kỳ sản xuất mới, đáp ứng nhu cầu tăng trưởng và thúc đẩy xuất khẩu trong các quý tiếp theo. Việc tập trung nhập khẩu tư liệu sản xuất như máy móc, linh kiện, nguyên phụ liệu dệt may, da giày, điện tử cho thấy các doanh nghiệp đang đặt nền móng vững chắc cho sự phục hồi và mở rộng sản xuất. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu có nhiều biến động, việc đảm bảo nguồn cung nguyên liệu ổn định sẽ giúp Việt Nam duy trì lợi thế cạnh tranh khi nhu cầu thị trường thế giới phục hồi.
- Tăng trưởng sản xuất: Dữ liệu cho thấy hoạt động sản xuất đang tăng tốc, và việc nhập khẩu nguyên liệu đầu vào tăng cao là dấu hiệu cho thấy các nhà máy đang hoạt động hết công suất và chuẩn bị cho đơn hàng mới.
- Tiềm năng xuất khẩu: Việc tích trữ nguyên liệu và máy móc sẽ tạo ra một nền tảng vững chắc cho việc tăng cường năng lực sản xuất, từ đó thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu trong tương lai gần.
- Ổn định kinh tế: Mặc dù nhập siêu có thể gây lo ngại ban đầu, nhưng trong trường hợp này, nó phản ánh một sự đầu tư có chiến lược vào năng lực sản xuất, có khả năng dẫn đến tăng trưởng kinh tế bền vững hơn.