Việt Nam, quốc gia với đường bờ biển dài 3.260 km và nhiều vùng nắng quanh năm, đang phải chi gần 100 tỷ đồng mỗi tháng để nhập khẩu muối. Điều này nghe có vẻ nghịch lý khi tài nguyên biển dồi dào, song thực tế cho thấy nguyên nhân chính nằm ở sự khác biệt về chất lượng muối phục vụ nhu cầu tiêu dùng và công nghiệp.
Diễn biến chi tiết
Muối không chỉ là gia vị thông thường mà còn là nguyên liệu đầu vào thiết yếu cho nhiều ngành công nghiệp hiện đại như hóa chất, xút-clo, dược phẩm, mỹ phẩm, giấy, dệt nhuộm và chế biến thực phẩm công nghiệp. Các ngành này đòi hỏi muối có độ tinh khiết rất cao, hàm lượng natri clorua gần như tuyệt đối và hàm lượng tạp chất cực thấp. Đây chính là điểm yếu cố hữu của ngành muối Việt Nam. Phần lớn sản lượng muối trong nước vẫn được sản xuất theo phương pháp truyền thống bởi diêm dân, với quy mô nhỏ lẻ, chất lượng không đồng đều và phụ thuộc nhiều vào thời tiết.
Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong 5 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã chi 18,3 triệu USD (tương đương khoảng 476 tỷ đồng) để nhập khẩu muối, tăng 48% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, xuất khẩu muối đạt 6,7 triệu USD, tăng 46%. Điều này dẫn đến tình trạng nhập siêu hơn 11,6 triệu USD, tương đương 300 tỷ đồng trong giai đoạn này. Mặc dù Việt Nam đã đầu tư xây dựng một số vùng sản xuất muối công nghiệp tại Ninh Thuận, Bình Thuận và Khánh Hòa – những khu vực có điều kiện khí hậu thuận lợi nhất – nhưng có vẻ vẫn chưa đủ để đáp ứng hoàn toàn nhu cầu chất lượng cao của công nghiệp.
Tác động & Nhận định
Tình trạng nhập siêu muối công nghiệp cho thấy khoảng cách lớn giữa năng lực sản xuất và nhu cầu của các ngành công nghiệp trong nước. Để giảm thiểu sự phụ thuộc vào nhập khẩu và tối ưu hóa lợi thế từ bờ biển dài, Việt Nam cần:
- Đẩy mạnh đầu tư công nghệ vào sản xuất muối công nghiệp để nâng cao độ tinh khiết và chất lượng sản phẩm.
- Mở rộng quy mô các vùng sản xuất muối công nghiệp hiện đại.
- Nghiên cứu và phát triển giống muối phù hợp với yêu cầu khắt khe của ngành hóa chất và dược phẩm.
Việc cải thiện ngành muối sẽ giúp Việt Nam chủ động hơn về nguyên liệu đầu vào, giảm chi phí sản xuất cho các ngành công nghiệp liên quan và tăng cường giá trị gia tăng cho nông sản.