Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử để phát triển mạng lưới đường sắt quy mô lớn và hình thành nền công nghiệp phụ trợ liên quan. Để thực hiện mục tiêu này, bài toán huy động vốn và chiến lược nội địa hóa đang được các chuyên gia đặc biệt lưu tâm.
Nhu cầu vốn và bài toán nội địa hóa
Theo đại diện Cục Đường sắt Việt Nam, trong vòng 10 năm tới, mỗi năm nước ta cần huy động khoảng 1 tỷ USD để đầu tư vào lĩnh vực đường sắt. Mặc dù ngân sách nhà nước tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, dự án vẫn đòi hỏi sự phối hợp nguồn lực từ địa phương, khối tư nhân và các định chế quốc tế.
Bên cạnh đó, việc khai thác quỹ đất quanh các nhà ga theo mô hình TOD (phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng) được xem là giải pháp then chốt nhằm tối ưu hóa nguồn thu. Về mặt kỹ thuật, giới chuyên gia khuyến nghị Việt Nam không nên cố gắng nội địa hóa bằng mọi giá mà cần lựa chọn khâu có lợi thế cạnh tranh để tham gia hiệu quả vào chuỗi giá trị.
Tác động & Nhận định
Kế hoạch phát triển đường sắt tốc độ cao sẽ tạo ra xung lực lớn cho nền kinh tế Việt Nam:
- Thúc đẩy đầu tư công: Dòng vốn khổng lồ sẽ tạo điều kiện giải ngân mạnh mẽ và kích thích tăng trưởng kinh tế dài hạn.
- Hưởng lợi chuỗi ngành: Các doanh nghiệp vật liệu xây dựng (thép, xi măng), hạ tầng giao thông và bất động sản quanh các trục TOD sẽ có cơ hội bứt phá doanh thu.
- Thu hút tư nhân: Mở ra các mô hình hợp tác công - tư (PPP) tiềm năng cho các tập đoàn lớn trong nước tham gia cung ứng dịch vụ phụ trợ.