Từ ngày 1/7/2025, Luật Viên chức năm 2025 sẽ chính thức có hiệu lực, mang đến những thay đổi đáng kể về quyền và nghĩa vụ của viên chức. Trong đó, điểm nổi bật là việc mở rộng quyền kinh doanh, cho phép viên chức không chỉ góp vốn mà còn được trực tiếp tham gia quản lý và điều hành các loại hình doanh nghiệp, hợp tác xã, bệnh viện, cơ sở giáo dục, tổ chức nghiên cứu khoa học ngoài công lập.
Diễn biến chi tiết
Theo Khoản 3 Điều 13 của Luật Viên chức năm 2025, viên chức sẽ được phép góp vốn, tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp, hợp tác xã, bệnh viện, cơ sở giáo dục, tổ chức nghiên cứu khoa học ngoài công lập. Điều này khác biệt đáng kể so với quy định hiện hành, vốn chỉ cho phép viên chức góp vốn mà không được tham gia quản lý, điều hành trực tiếp. Tuy nhiên, quyền này sẽ có những ngoại lệ nếu pháp luật về phòng, chống tham nhũng, pháp luật về doanh nghiệp hoặc pháp luật về ngành, lĩnh vực có quy định khác.
Bên cạnh đó, Khoản 1 Điều 13 cũng quy định viên chức được ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ với cơ quan, tổ chức, đơn vị khác, miễn là không xung đột lợi ích theo quy định về phòng, chống tham nhũng và không vi phạm đạo đức nghề nghiệp. Luật Viên chức 2025 còn bổ sung hình thức tiếp nhận vào làm viên chức không qua thi tuyển đối với một số đối tượng đặc biệt như chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng, năng khiếu đặc biệt, hoặc người có kinh nghiệm phù hợp.
Tác động & Nhận định
Việc mở rộng quyền kinh doanh cho viên chức được kỳ vọng sẽ thúc đẩy sự linh hoạt trong thị trường lao động, tạo điều kiện cho các cá nhân có năng lực và kinh nghiệm đóng góp trực tiếp vào sự phát triển của khu vực tư nhân, đồng thời tận dụng hiệu quả hơn nguồn nhân lực chất lượng cao trong khu vực công. Điều này có thể giúp giảm bớt rào cản cho viên chức muốn khởi nghiệp hoặc tham gia vào các hoạt động kinh tế, từ đó kích thích hoạt động sản xuất kinh doanh.
Tuy nhiên, việc này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về quản lý xung đột lợi ích và minh bạch hóa, để đảm bảo rằng các hoạt động kinh doanh của viên chức không ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả công việc trong khu vực công cũng như không dẫn đến các hành vi tiêu cực. Chính phủ sẽ cần có những hướng dẫn chi tiết để thực thi hiệu quả các quy định mới này.