Gần một thập kỷ kể từ trường hợp gần nhất vào năm 2017, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn chưa ghi nhận thêm bất kỳ doanh nghiệp FDI nào thực hiện niêm yết hoặc đăng ký giao dịch mới. Thực trạng này tạo nên sự đối nghịch lớn khi dòng vốn FDI vào Việt Nam liên tục xác lập các kỷ lục tăng trưởng.
Thực trạng khiêm tốn của khối FDI trên sàn
Theo số liệu từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), doanh nghiệp FDI gần nhất gia nhập sàn chứng khoán là Siam Brothers Vietnam (mã: SBV), niêm yết trên HoSE từ tháng 5/2017. Lũy kế từ trước đến nay, toàn thị trường chỉ ghi nhận 11 doanh nghiệp FDI từng niêm yết hoặc đăng ký giao dịch, và hiện chỉ còn 10 doanh nghiệp đang duy trì.
Quy mô này quá nhỏ bé so với gần 1.600 doanh nghiệp niêm yết trên toàn thị trường, chỉ chiếm vỏn vẹn 0,15% tổng vốn điều lệ và 0,48% tổng tài sản. Trong khi đó, dòng vốn ngoại ngoài đời thực rất sôi động, chỉ trong 8 tháng đầu năm, tổng vốn FDI đăng ký đã đạt 40,62 tỷ USD (tăng 55,4%) và vốn thực hiện đạt 17,25 tỷ USD.
Rào cản và thách thức đối với doanh nghiệp ngoại
Lãnh đạo UBCKNN chỉ ra các nguyên nhân chính khiến doanh nghiệp FDI còn e ngại việc lên sàn:
- Ràng buộc nghĩa vụ đầu tư: Nhiều đơn vị hưởng ưu đãi từ Chính phủ hoặc địa phương cần rà soát và hoàn tất các cam kết pháp lý, thủ tục chứng minh phức tạp trước khi chuyển đổi thành công ty đại chúng.
- Áp lực minh bạch và quản trị: Việc niêm yết đòi hỏi chuẩn mực công bố thông tin khắt khe, báo cáo tài chính chuẩn mực và chịu sự giám sát nghiêm ngặt từ cơ quan quản lý lẫn cổ đông nhỏ lẻ.
Tác động & Nhận định
Việc thiếu vắng các tên tuổi FDI lớn niêm yết khiến thị trường chứng khoán Việt Nam bỏ lỡ nguồn hàng hóa chất lượng cao và đa dạng hóa ngành nghề cho nhà đầu tư. Để giải quyết nút thắt này, cơ quan quản lý cần tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý, gỡ bỏ rào cản hành chính nhằm khuyến khích dòng vốn ngoại gắn bó dài hạn thông qua thị trường vốn.