Sự suy yếu của đồng Yên đang trở thành một bài toán nan giải đối với các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản, gây ra lạm phát giá hàng nhập khẩu và chi phí sinh hoạt tăng cao. Mặc dù giới chức Nhật Bản đã chi hàng tỷ USD để hỗ trợ đồng nội tệ, bao gồm nỗ lực phối hợp với Mỹ vào cuối tháng 7, đà phục hồi chỉ tồn tại trong thời gian ngắn, khiến đồng Yên tiếp tục trượt giá xuống mức thấp nhất so với đồng đô la Mỹ kể từ năm 1986.
Diễn biến chi tiết
Cuối tháng 4, Nhật Bản đã chi gần 74 tỷ USD để hỗ trợ đồng Yên sau hai tháng giảm mạnh. Tuy nhiên, đồng tiền này nhanh chóng mất giá trở lại. Đến ngày 23/7, đồng Yên tiếp tục suy yếu chạm mức thấp nhất trong 38 năm. Diễn biến này đã thúc đẩy một trong những đợt can thiệp lớn nhất trên thị trường tiền tệ toàn cầu, với việc Nhật Bản chi 53 tỷ USD vào ngày 30/7 và tiếp tục khoảng 34 tỷ USD vào ngày hôm sau. Dù có sự trợ lực đáng kể từ Mỹ, một nửa mức tăng của đồng Yên đã "bốc hơi" chỉ trong vòng hai tuần sau đợt can thiệp.
Nguyên nhân chính dẫn đến sự suy yếu dai dẳng của đồng Yên là do chênh lệch lớn giữa mặt bằng lãi suất siêu thấp của Nhật Bản so với Mỹ và các nền kinh tế lớn khác. Điều này khuyến khích nhà đầu tư vay Yên với chi phí rẻ và đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao hơn ở nước ngoài, tạo áp lực bán ra liên tục cho đồng Yên. Mặc dù Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã nâng lãi suất điều hành vào tháng 6 lên mức cao nhất trong 31 năm, mức lãi suất này vẫn còn thấp so với chuẩn quốc tế. Thêm vào đó, gánh nợ công khổng lồ của Nhật Bản và bất ổn địa chính trị cũng góp phần đè nặng lên đồng tiền này.
Tác động & Nhận định
Sự can thiệp thị trường tiền tệ, dù lớn, chỉ mang lại hiệu quả ngắn hạn, cho thấy giới hạn của biện pháp này trong việc đảo ngược xu hướng giảm giá dài hạn khi các yếu tố cơ bản như chênh lệch lãi suất vẫn còn lớn. Đối với các nhà đầu tư Việt Nam, sự suy yếu của đồng Yên có thể ảnh hưởng đến các doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa từ Nhật Bản do chi phí đầu vào tăng, hoặc các khoản đầu tư có liên quan đến JPY. Đồng thời, nó cũng phản ánh rủi ro từ chính sách tiền tệ phân kỳ giữa các nền kinh tế lớn. Sự mất giá của Yên có thể gây áp lực lên các đồng tiền khác trong khu vực, bao gồm cả Việt Nam nếu tình trạng này kéo dài và leo thang.
Các yếu tố chính
- Chênh lệch lãi suất lớn giữa Nhật Bản và các nước phát triển.
- Gánh nặng nợ công khổng lồ của Nhật Bản.
- Bất ổn địa chính trị toàn cầu.
- Hiệu quả hạn chế của can thiệp thị trường nếu không đi kèm thay đổi chính sách cơ bản.
Giới giao dịch sẽ tiếp tục cảnh giác với khả năng có thêm hành động can thiệp từ giới chức Nhật Bản, nhưng tác động dài hạn sẽ phụ thuộc vào việc liệu BOJ có điều chỉnh chính sách tiền tệ của mình một cách đáng kể hơn hay không.