Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa công bố Báo cáo PCI 2025, chỉ rõ tiếp cận vốn vẫn là rào cản lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam. Cụ thể, hơn 21% doanh nghiệp coi đây là khó khăn hàng đầu, cao hơn mức bình quân toàn cầu (17,8%) và khu vực Đông Á - Thái Bình Dương (15,7%). Thiếu tài sản thế chấp được xem là nguyên nhân chính, đòi hỏi ngành ngân hàng cần chuyển dịch sang mô hình cho vay dựa trên dòng tiền.
Diễn biến chi tiết
Báo cáo PCI 2025 nhấn mạnh 75% doanh nghiệp được khảo sát không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm. Ông Hồ Anh Tuân, Phó giám đốc VCCI miền Trung - Tây Nguyên, cho biết tỷ lệ các khoản vay yêu cầu tài sản bảo đảm tại Việt Nam lên tới 93,5%, cao hơn nhiều so với bình quân toàn cầu và các nước trong khu vực như Malaysia, Thái Lan. Điều này phản ánh sự ưu tiên của các tổ chức tín dụng đối với tài sản hữu hình, trong khi các mô hình cho vay dựa trên dòng tiền hoặc phương án kinh doanh chưa được áp dụng rộng rãi. Bên cạnh đó, 56,3% doanh nghiệp phải đối mặt với điều kiện tín dụng và lãi suất khắt khe hơn so với doanh nghiệp lớn hoặc doanh nghiệp nhà nước. Ngoài ra, 46,1% doanh nghiệp bị thay đổi điều khoản vay bất lợi và 44,5% phải chi các khoản “bồi dưỡng” để được giải ngân, cùng với thủ tục hồ sơ phức tạp.
Tác động & Nhận định
Tình trạng doanh nghiệp 'khát vốn' do rào cản tài sản thế chấp và các điều kiện vay vốn bất lợi có thể kìm hãm sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs). Việc các ngân hàng vẫn chủ yếu dựa vào tài sản thế chấp thay vì đánh giá dòng tiền hoặc hiệu quả kinh doanh cho thấy sự thận trọng nhưng cũng làm giảm khả năng tiếp cận vốn của nhiều doanh nghiệp có tiềm năng. Để khơi thông nguồn vốn, cần có sự thay đổi trong chính sách cho vay của ngân hàng và hỗ trợ từ nhà nước, khuyến khích mô hình cho vay dựa trên đánh giá dự án và dòng tiền, giúp doanh nghiệp tập trung vào hoạt động sản xuất kinh doanh và tạo động lực tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế.
- Ảnh hưởng tăng trưởng: Hạn chế vốn gây khó khăn cho doanh nghiệp mở rộng sản xuất, đầu tư công nghệ mới.
- Rủi ro tài chính: Các khoản chi phí phát sinh và điều khoản vay bất lợi gia tăng gánh nặng tài chính cho doanh nghiệp.
- Cần cải cách: Yêu cầu các tổ chức tín dụng và cơ quan quản lý nhà nước xem xét lại quy trình và điều kiện cho vay.