Trong 5 năm gần đây, giá vàng miếng trong nước gần như liên tục cao hơn giá quốc tế, với mức chênh lệch bình quân lên tới hơn 11 triệu đồng/lượng. Tuy nhiên, đã có 26 phiên giao dịch giá mua vàng trong nước thấp hơn quốc tế, tất cả đều tập trung vào giai đoạn từ nửa cuối năm 2024 đến nay, trùng khớp với thời điểm Ngân hàng Nhà nước (NHNN) có nhiều động thái điều chỉnh chính sách quản lý thị trường vàng. Giai đoạn từ tháng 8/2020 đến hết tháng 5/2024, không hề có phiên nào giá vàng trong nước thấp hơn quốc tế, với mức chênh lệch dao động từ 2 đến 19 triệu đồng/lượng.
Diễn biến chi tiết
Hiệp hội Kinh doanh vàng nhận định, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng chênh lệch giá lớn là do nguồn cung vàng trong nước bị hạn chế bởi việc không được cấp phép nhập khẩu chính ngạch trong nhiều năm và cơ chế độc quyền sản xuất vàng miếng. Điều này khiến giá vàng trong nước thường xuyên bị đẩy lên cao, đặc biệt khi nhu cầu của người dân tăng mạnh.
Theo thống kê từ VnExpress, tổng cộng có 26 phiên giá mua vàng trong nước thấp hơn quốc tế kể từ năm 2021, và tất cả đều diễn ra trong hai năm gần đây. Sự thay đổi đáng kể này bắt đầu từ đầu tháng 6/2024, khi NHNN chuyển sang phương thức bán vàng trực tiếp cho 4 ngân hàng quốc doanh sau khi phương án đấu thầu vàng chưa đạt hiệu quả trong việc thu hẹp chênh lệch. Ít nhất 13 tấn vàng đã được bổ sung vào thị trường, giúp kéo giá vàng trong nước gần hơn với thế giới. Những lần hiếm hoi giá vàng trong nước thấp hơn quốc tế bao gồm giữa tháng 7/2024, đầu tháng 11/2024 và 18 phiên liên tiếp từ tháng 2 đến tháng 3/2025. Trong năm nay, diễn biến này cũng đã xuất hiện một phiên vào tháng 6 và gần đây nhất.
Trước đó, chỉ 5 tháng trước, vàng trong nước từng đắt hơn thế giới tới 30 triệu đồng/lượng, và giá vàng miếng SJC đã lập đỉnh gần 191 triệu đồng. Sau đó, căng thẳng địa chính trị Mỹ - Iran làm giá dầu tăng vọt, dấy lên lo ngại lạm phát, gây áp lực giảm lên giá vàng quốc tế, khiến chênh lệch giữa hai thị trường dần được thu hẹp.
Tác động & Nhận định
- Thu hẹp chênh lệch giá: Các biện pháp can thiệp của NHNN đã có hiệu quả rõ rệt trong việc thu hẹp khoảng cách giữa giá vàng trong nước và thế giới, mang lại sự ổn định hơn cho thị trường.
- Tăng nguồn cung: Việc bổ sung nguồn cung vàng thông qua các ngân hàng quốc doanh đã giúp giải tỏa phần nào tình trạng khan hiếm, giảm bớt áp lực tăng giá.
- Tâm lý nhà đầu tư: Việc giá vàng trong nước không còn quá chênh lệch so với giá quốc tế có thể giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định mua/bán hợp lý hơn, giảm thiểu rủi ro khi giao dịch vàng.
Chính sách quản lý thị trường vàng của NHNN đã cho thấy những hiệu quả nhất định trong việc bình ổn giá và thu hẹp chênh lệch. Tuy nhiên, sự bền vững của các biện pháp này và khả năng tạo ra một thị trường vàng minh bạch, liên thông với quốc tế vẫn cần thời gian để đánh giá.