Việt Nam hiện có khoảng 1 đến 3 triệu người tham gia thu gom phế liệu tự do, đóng vai trò như mắt xích cốt lõi trong chuỗi cung ứng kinh tế tuần hoàn. Thông tin này được các chuyên gia đưa ra tại sự kiện "Những Chiến binh xanh - Người giữ nhịp vòng tuần hoàn" do Unilever Việt Nam phối hợp cùng CTCP VietCycle tổ chức.
Theo Znews, phần lớn lực lượng lao động này vẫn hoạt động phi chính thức, thu nhập bấp bênh và thiếu bảo hiểm dù xử lý khối lượng lớn nguyên liệu phục vụ chuỗi sản xuất công nghiệp.
Thực trạng và quy mô thu gom rác thải nhựa tại Việt Nam
Tại sự kiện, ông Nguyễn Thi, Giảng viên Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường, cho biết tính toán sơ bộ cho thấy cả nước có khoảng 1 triệu người làm nghề ve chai, trong khi ước tính từ Ngân hàng Thế giới (World Bank) con số này có thể lên tới 3 triệu người. Lực lượng này tự bỏ vốn mua vật liệu đã qua sử dụng rồi chuyển giao cho các cơ sở tái chế, giúp giảm tải trực tiếp cho các bãi chôn lấp.
Khảo sát từ Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) trên 12.000 người thu gom tại Bắc Ninh, Nghệ An cho thấy phụ nữ chiếm tỷ trọng lớn, nhiều người trên 60 tuổi vẫn làm việc trong điều kiện thiếu đồ bảo hộ lao động và không có bảo hiểm tai nạn.
Về phía doanh nghiệp, dự án "Hồi sinh rác thải nhựa" của Unilever Việt Nam và VietCycle sau giai đoạn triển khai từ năm 2021 đã thu gom được hơn 40.000 tấn rác thải nhựa, đồng thời hỗ trợ trang thiết bị và bảo hiểm cho khoảng 3.000 lao động.
Tác động tới nhà đầu tư
Thực trạng chuỗi thu gom phế liệu mang lại các lưu ý cho doanh nghiệp sản xuất và giới đầu tư:
- Tuân thủ quy định EPR: Các doanh nghiệp sản xuất bao bì, tiêu dùng nhanh (FMCG) đối mặt với áp lực gia tăng chi phí để thực thi Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), buộc phải chính thức hóa chuỗi thu gom.
- Chi phí nguyên liệu tái chế: Giá hạt nhựa tái sinh phụ thuộc nhiều vào tính ổn định của mạng lưới thu mua sơ cấp phi chính thức.
- Cơ hội cho ngành xử lý rác: Các mô hình đầu tư bài bản về công nghệ phân loại, tái chế nhựa quy mô lớn sẽ hưởng lợi khi chính sách hỗ trợ kinh tế tuần hoàn được thắt chặt.