Tỷ lệ sinh của Nhật Bản đã chạm mức thấp kỷ lục 1,14 vào năm 2025, tiếp tục chuỗi suy giảm trong mười năm liên tiếp. Số lượng trẻ em sinh ra cũng giảm xuống 671.236 bé, mức thấp nhất kể từ năm 1899. Thực trạng này đặt ra thách thức lớn cho nền kinh tế và xã hội Nhật Bản trong dài hạn.
Diễn biến chi tiết
Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản công bố tỷ lệ sinh trên toàn quốc giảm còn 1,14 trong năm 2025, thấp hơn 0,01 điểm so với năm trước. Đây là chỉ số trung bình số con mà một phụ nữ sinh ra trong độ tuổi sinh đẻ. Đồng thời, số trẻ em sinh ra tại Nhật Bản đã giảm 2,2% so với năm 2024, đạt 671.236 bé. Đây là con số thấp kỷ lục kể từ khi dữ liệu được thống kê vào năm 1899.
Mặc dù tốc độ suy giảm đã chậm lại so với mức giảm hơn 5% ghi nhận trong đại dịch COVID-19, nhưng tình hình vẫn rất đáng báo động. Bộ Y tế Nhật Bản ghi nhận sự gia tăng nhẹ trong số lượng các cuộc hôn nhân (tăng 0,8% với 489.119 cặp đôi kết hôn năm 2025) có thể đã kìm hãm phần nào đà giảm của tỷ lệ sinh. Tuy nhiên, với việc số lượng trẻ sơ sinh liên tục giảm hơn 2% mỗi năm, Nhật Bản vẫn đang đối mặt với cuộc khủng hoảng già hóa và sụt giảm tỷ lệ sinh nghiêm trọng.
Trong số 47 tỉnh thành, Okinawa có tỷ lệ sinh cao nhất với 1,52, trong khi thủ đô Tokyo đứng cuối bảng với 0,96, là địa phương duy nhất có tỷ lệ sinh dưới mức 1.
Tác động & Nhận định
Cuộc khủng hoảng già hóa dân số và suy giảm tỷ lệ sinh ở Nhật Bản có tác động sâu rộng đến nền kinh tế, bao gồm:
- Thiếu hụt lao động: Giảm lực lượng lao động, ảnh hưởng đến năng suất và tăng trưởng kinh tế.
- Gánh nặng an sinh xã hội: Tăng áp lực lên hệ thống lương hưu và chăm sóc y tế do số lượng người già tăng lên và người trẻ đóng góp ít đi.
- Thu hẹp thị trường tiêu dùng: Giảm tổng cầu trong nước do dân số giảm và cơ cấu dân số già hóa.
Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến các ngành công nghiệp và doanh nghiệp Nhật Bản, từ đó gián tiếp tác động đến các đối tác thương mại, bao gồm Việt Nam. Các nhà đầu tư cần theo dõi sát sao chính sách của chính phủ Nhật Bản để đối phó với thách thức nhân khẩu học này.