Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới, đang cho thấy khả năng chống chịu đáng kinh ngạc trước các cú sốc năng lượng tiềm tàng, ngay cả khi eo biển Hormuz bị đóng cửa. Vị thế này đạt được nhờ chiến lược dài hạn tập trung vào xe điện (EV) và năng lượng tái tạo, giúp giảm đáng kể sự phụ thuộc vào dầu mỏ nhập khẩu.
Diễn biến chi tiết
Trung Quốc là nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới qua eo biển Hormuz, với lượng dầu bằng tổng lượng nhập khẩu của Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc cộng lại. Tuy nhiên, theo ông Lauri Myllyvirta, đồng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA), Trung Quốc đang ở một vị thế rất gần với những gì các nhà hoạch định chính sách đã hình dung trong nhiều thập kỷ.
Điểm then chốt là sự phát triển vượt bậc của thị trường xe điện. Vào cuối năm 2020, Bắc Kinh đặt mục tiêu xe điện chiếm 20% tổng số xe mới vào năm 2025. Tuy nhiên, đến năm 2024 (năm ngoái trong bài viết), tỷ lệ này đã đạt khoảng 50%. Công ty nghiên cứu thị trường Benchmark Mineral Intelligence (BMI) cho biết, doanh số xe điện của Trung Quốc vào năm 2025 là 12,9 triệu chiếc, chiếm 62% lượng xe toàn cầu. Đối với dòng xe chở khách, hơn một nửa số xe mới bán ra là phương tiện năng lượng mới (NEV), cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ từ nhiên liệu hóa thạch sang pin.
Sự bùng nổ này đã giúp mức tiêu thụ nhiên liệu của Trung Quốc đi vào quỹ đạo giảm dần sau nhiều thập kỷ tăng trưởng nhanh chóng. CREA ước tính, số lượng xe điện hiện tại giúp Trung Quốc giảm tiêu thụ xăng dầu tương đương lượng nhập khẩu từ Arab Saudi.
Tác động & Nhận định
- Giảm phụ thuộc năng lượng: Sự phát triển mạnh mẽ của xe điện và năng lượng tái tạo giúp Trung Quốc giảm thiểu rủi ro từ các cú sốc giá dầu toàn cầu và gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng từ Trung Đông.
- Lợi thế kinh tế: Khả năng tự chủ năng lượng ngày càng tăng mang lại lợi thế chiến lược và kinh tế cho Trung Quốc, đồng thời giảm áp lực lạm phát liên quan đến giá năng lượng.
- Tăng cường vị thế địa chính trị: Vị thế vững chắc trong bối cảnh biến động năng lượng toàn cầu củng cố ảnh hưởng của Trung Quốc trên trường quốc tế.
- Chuyển đổi ngành công nghiệp: Ngành sản xuất xe điện Trung Quốc đang từ chỗ “đốt tiền” chuyển sang có lãi, cho thấy sự trưởng thành và bền vững của mô hình kinh doanh này.