Trong nửa đầu năm 2026, Trung Quốc đã lãng phí khoảng 360 terawatt-giờ (TWh) điện gió và điện mặt trời, đủ để đáp ứng toàn bộ nhu cầu điện tăng thêm của cả nước. Tuy nhiên, do những hạn chế trong hệ thống truyền tải và cơ chế điều tiết, quốc gia này vẫn chứng kiến sự gia tăng sản lượng điện than, bất chấp khả năng sản xuất điện sạch dồi dào.
Diễn biến chi tiết
Theo báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí sạch (CREA) và Global Energy Monitor (GEM), lượng điện sạch bị cắt giảm này tăng 49% so với cùng kỳ năm trước và lớn hơn cả 258 TWh nhu cầu điện mới trong cùng giai đoạn. Điều này cho thấy nếu toàn bộ điện tái tạo được hòa vào lưới, Trung Quốc có thể đáp ứng hoàn toàn nhu cầu điện mới mà không cần dựa vào điện than.
Tuy nhiên, thực tế lại ngược lại: sản lượng điện than trong 6 tháng đầu năm 2026 tăng 3,4% so với cùng kỳ, đảo ngược xu hướng giảm của năm 2025. Tình trạng cắt giảm điện gió và mặt trời diễn ra chủ yếu ở các khu vực sản xuất lớn như Nội Mông, Tân Cương và Thanh Hải, nơi 15% - 30% sản lượng điện tái tạo không được sử dụng. Trong khi đó, các tỉnh tiêu thụ lớn như Quảng Đông và Chiết Giang có tỷ lệ cắt giảm dưới 3%.
Tác động & Nhận định
Việc Trung Quốc tiếp tục mở rộng sản xuất điện than trong khi lãng phí nguồn điện sạch dồi dào cho thấy những thách thức lớn trong việc quản lý lưới điện và chính sách năng lượng. Điều này có thể ảnh hưởng đến mục tiêu giảm phát thải carbon của quốc gia và tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt là nhu cầu than đá.
- Áp lực lên môi trường: Sự phụ thuộc tiếp tục vào điện than sẽ làm chậm tiến trình chuyển đổi năng lượng xanh và gia tăng áp lực ô nhiễm môi trường.
- Thách thức hạ tầng: Trung Quốc cần đầu tư mạnh mẽ hơn vào hạ tầng truyền tải điện và các giải pháp lưu trữ để tích hợp hiệu quả hơn các nguồn năng lượng tái tạo.
- Tín hiệu thị trường hàng hóa: Việc duy trì và tăng cường sản lượng điện than có thể giữ nhu cầu than ở mức cao, ảnh hưởng đến giá cả trên thị trường hàng hóa.
Điều đáng chú ý là lần đầu tiên trong lịch sử, điện than chiếm chưa đến 50% tổng sản lượng điện trong nửa đầu năm 2026, theo Cục Quản lý Năng lượng Quốc gia Trung Quốc (NEA). Điều này cho thấy tiềm năng to lớn của năng lượng tái tạo, nhưng cũng chỉ ra những rào cản cần được giải quyết.