Trung Quốc đang đẩy mạnh khai thác tuyến vận tải hoàn toàn mới qua Bắc Băng Dương, được mệnh danh là "Con đường Tơ lụa Băng giá". Tuyến đường này dự kiến sẽ kết nối cảng Ninh Ba (Trung Quốc) với cảng Felixstowe (Anh), sau đó mở rộng đến Thổ Nhĩ Kỳ và Bắc Phi, nhằm phá vỡ các rào cản vận chuyển truyền thống và giảm thời gian di chuyển đáng kể.
Diễn biến chi tiết
Hãng vận tải container Sea Legend của Trung Quốc chuẩn bị khai trương tuyến vận tải container thường kỳ đi qua Tuyến đường biển phương Bắc (Northern Sea Route), chạy dọc bờ biển Bắc Cực của Nga. Lộ trình mới sẽ giúp rút ngắn thời gian vận chuyển từ 40 ngày (qua các tuyến truyền thống như Hormuz hay Biển Đỏ) xuống còn khoảng 20 ngày, tức giảm một nửa hành trình. Việc này diễn ra trong bối cảnh các tuyến hàng hải chiến lược ngày càng chịu tác động bởi căng thẳng địa chính trị, đặc biệt là tại eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb, buộc nhiều hãng tàu phải tìm phương án thay thế để giảm nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.
Một yếu tố quan trọng hỗ trợ tuyến đường này là biến đổi khí hậu đang khiến lớp băng biển tại Bắc Cực thu hẹp nhanh hơn. Dữ liệu cho thấy diện tích băng biển trong giai đoạn đỉnh mùa đông đã giảm khoảng 5,8% từ năm 2024 đến 2025, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho tàu thương mại di chuyển mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào các tàu phá băng chuyên dụng như trước.
Tác động & Nhận định
- Giảm thời gian và chi phí: Việc rút ngắn thời gian vận chuyển xuống còn một nửa sẽ giảm đáng kể chi phí logistics và tăng tốc độ lưu thông hàng hóa, mang lại lợi thế cạnh tranh lớn cho các doanh nghiệp Trung Quốc và đối tác châu Âu.
- Giảm rủi ro địa chính trị: Tuyến đường mới giúp tránh được các điểm nóng hàng hải truyền thống thường xuyên đối mặt với rủi ro xung đột hoặc cướp biển, như Biển Đỏ hay eo biển Hormuz, từ đó đảm bảo tính liên tục của chuỗi cung ứng.
- Tăng cường vai trò của Trung Quốc: Sáng kiến này củng cố vị thế của Trung Quốc trong thương mại toàn cầu và vai trò dẫn dắt trong việc phát triển các hành lang kinh tế mới, đặc biệt là trong bối cảnh các tuyến thương mại cũ gặp nhiều thách thức.
- Tác động môi trường: Mặc dù biến đổi khí hậu giúp mở ra tuyến đường, nhưng việc gia tăng hoạt động vận tải tại Bắc Cực cũng đặt ra những lo ngại về tác động môi trường dài hạn đối với hệ sinh thái nhạy cảm của khu vực này.