Trung Quốc đang nắm giữ quyền kiểm soát gần như tuyệt đối đối với ngành công nghiệp đất hiếm toàn cầu, biến nguồn tài nguyên này thành một trong những đòn bẩy địa chính trị mạnh mẽ nhất của Bắc Kinh. Điều này đặt ra thách thức lớn cho các quốc gia khác, đặc biệt là Mỹ, trong việc đảm bảo nguồn cung cho các ngành công nghiệp chiến lược.
Diễn biến chi tiết
Chris Kennedy, chuyên gia phân tích chính sách kinh tế tại Bloomberg Economics, nhận định rằng các chính quyền Mỹ, bao gồm cả Tổng thống Donald Trump, sẽ ưu tiên duy trì khả năng tiếp cận các nguyên liệu công nghiệp thiết yếu này. Đất hiếm là nhóm 17 nguyên tố hóa học đóng vai trò quan trọng trong sản xuất nhiều sản phẩm công nghệ cao, từ điện thoại thông minh, xe điện đến thiết bị quân sự và năng lượng tái tạo. Hiện tại, Trung Quốc chiếm hơn 70% sản lượng đất hiếm toàn cầu và kiểm soát đáng kể các chuỗi cung ứng chế biến, khiến các quốc gia khác phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc.
Tác động & Nhận định
- Rủi ro chuỗi cung ứng: Sự phụ thuộc vào Trung Quốc tạo ra rủi ro lớn về chuỗi cung ứng cho các ngành công nghiệp công nghệ và quốc phòng của các nước phương Tây. Bất kỳ sự gián đoạn nào từ phía Trung Quốc đều có thể gây ra thiệt hại kinh tế nghiêm trọng và ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.
- Ảnh hưởng địa chính trị: Khả năng kiểm soát đất hiếm mang lại cho Trung Quốc một lợi thế đáng kể trong các cuộc đàm phán thương mại và địa chính trị. Trung Quốc có thể sử dụng quyền kiểm soát này để gây áp lực hoặc đáp trả các chính sách của các quốc gia khác.
- Cơ hội cho Việt Nam: Với trữ lượng đất hiếm lớn thứ hai thế giới, Việt Nam có cơ hội để phát triển ngành khai thác và chế biến đất hiếm, giảm bớt sự phụ thuộc toàn cầu vào Trung Quốc. Điều này có thể thu hút đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực này và tạo ra giá trị kinh tế đáng kể.
Để giảm thiểu rủi ro, các quốc gia như Mỹ đang tìm cách đa dạng hóa nguồn cung và đầu tư vào công nghệ tái chế đất hiếm. Tuy nhiên, việc xây dựng lại chuỗi cung ứng và cơ sở hạ tầng khai thác, chế biến đất hiếm ngoài Trung Quốc là một quá trình tốn kém và mất nhiều thời gian.