Trong bối cảnh cuộc cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng gia tăng, Bắc Kinh đang âm thầm xây dựng một hình thức quyền lực mới: “sức mạnh pháp lý”. Đây là khả năng sử dụng luật pháp, hệ thống tòa án, các biện pháp trừng phạt, kiểm soát xuất khẩu và cơ chế tài phán để bảo vệ lợi ích quốc gia, gây áp lực lên các đối thủ, và từng bước định hình luật chơi quốc tế.
Diễn biến chi tiết
Quyền lực pháp lý vốn là lợi thế vượt trội của Mỹ trong nhiều thập kỷ, đặc biệt sau Thế chiến II khi Washington đóng vai trò trung tâm trong việc xây dựng trật tự quốc tế mới. Tuy nhiên, Trung Quốc đang dần chuyển mình để thách thức vị thế này. Vào tháng 5 vừa qua, Bộ Thương mại Trung Quốc đã có động thái chưa từng có khi yêu cầu các doanh nghiệp trong nước phớt lờ các lệnh trừng phạt của Mỹ nhằm vào 5 nhà máy lọc dầu Trung Quốc bị cáo buộc xử lý dầu thô Iran. Tiếp đó, Bộ Tư pháp Trung Quốc tuyên bố cuộc điều tra chống trợ cấp của Liên minh châu Âu (EU) nhằm vào một công ty an ninh Trung Quốc là hành động thực thi quyền tài phán nước ngoài không phù hợp.
Tác động & Nhận định
Những động thái này không chỉ là các biện pháp trả đũa hành chính mà còn phản ánh một chiến lược rộng lớn hơn của Trung Quốc nhằm biến pháp luật thành một công cụ quyền lực quốc gia. Việc Bắc Kinh tăng cường sử dụng “vũ khí pháp lý” cho thấy một sự thay đổi trong cách thức cạnh tranh quyền lực toàn cầu. Điều này có thể dẫn đến:
- Gia tăng căng thẳng thương mại và địa chính trị: Các biện pháp pháp lý đối đầu có thể làm trầm trọng thêm các mâu thuẫn hiện có giữa hai siêu cường.
- Phức tạp hóa hoạt động của doanh nghiệp quốc tế: Các công ty có thể đối mặt với rủi ro pháp lý gia tăng khi phải tuân thủ các bộ luật và quy định mâu thuẫn từ cả Mỹ và Trung Quốc.
- Thách thức trật tự pháp lý quốc tế hiện tại: Trung Quốc đang tìm cách định hình lại các quy tắc và chuẩn mực pháp lý toàn cầu, vốn bị chi phối bởi phương Tây trong nhiều thập kỷ.
Giới phân tích nhận định đây là một trong những thay đổi đáng chú ý nhất trong cuộc cạnh tranh chiến lược giữa Washington và Bắc Kinh, tạo ra một chiến trường mới ít ồn ào nhưng không kém phần quyết liệt.