Trung Quốc vừa công bố các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới, nhắm vào 40 doanh nghiệp Nhật Bản. Bắc Kinh tuyên bố các công ty này đang hỗ trợ quá trình "tái quân sự hóa" của Nhật Bản, động thái làm gia tăng căng thẳng trong quan hệ song phương.
Diễn biến chi tiết
Bộ Thương mại Trung Quốc đã đưa 20 doanh nghiệp Nhật Bản vào danh sách giám sát hàng lưỡng dụng, bao gồm Mitsui E&S - một nhà sản xuất động cơ tàu biển. Các công ty Trung Quốc muốn xuất khẩu hàng hóa cho những đơn vị này sẽ phải xin giấy phép đặc biệt, nộp báo cáo đánh giá rủi ro và cam kết bằng văn bản rằng các mặt hàng lưỡng dụng sẽ không được sử dụng cho mục đích quân sự.
Ngoài ra, 20 doanh nghiệp Nhật Bản khác, đã bị giám sát từ tháng 2, nay được chuyển sang danh sách kiểm soát nghiêm ngặt hơn. Điều này đồng nghĩa với việc cả doanh nghiệp Trung Quốc và nước ngoài đều bị cấm bán hàng hóa lưỡng dụng sản xuất tại Trung Quốc cho các công ty này. Nhiều đơn vị trực thuộc tập đoàn Mitsubishi nằm trong danh sách kiểm soát mới.
Bộ Thương mại Trung Quốc khẳng định các biện pháp này là "hoàn toàn chính đáng, hợp lý và phù hợp với pháp luật", nhằm "ngăn chặn việc Nhật Bản liều lĩnh theo đuổi 'chủ nghĩa quân phiệt mới'". Tuyên bố cũng kêu gọi Nhật Bản "nhận ra sai lầm và quay trở lại con đường đúng đắn".
Tác động & Nhận định
- Căng thẳng địa chính trị: Động thái này làm gia tăng đáng kể căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn thứ hai và thứ ba thế giới, có thể ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng và đầu tư khu vực. Quan hệ song phương đã xấu đi kể từ khi Nhật Bản ngụ ý có thể can thiệp nếu Trung Quốc sử dụng vũ lực với Đài Loan.
- Rủi ro chuỗi cung ứng: Các doanh nghiệp Nhật Bản có liên quan đến sản xuất thiết bị quân sự hoặc công nghệ lưỡng dụng sẽ đối mặt với rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng từ Trung Quốc, buộc họ phải tìm kiếm các nhà cung cấp hoặc thị trường thay thế.
- Tác động kinh tế: Mặc dù không trực tiếp ảnh hưởng đến thị trường Việt Nam nhưng căng thẳng leo thang giữa Trung Quốc và Nhật Bản có thể gây biến động trên thị trường tài chính toàn cầu và ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư. Đặc biệt là các doanh nghiệp Việt Nam có mối quan hệ thương mại hoặc chuỗi cung ứng liên quan đến các công ty Nhật Bản nằm trong danh sách này.
- Chính sách quốc phòng Nhật Bản: Nhật Bản đang tăng cường năng lực phòng thủ và tấn công, động thái này từ Trung Quốc có thể càng thúc đẩy Tokyo đẩy mạnh hơn nữa các chính sách quân sự độc lập.
Các nhà đầu tư cần theo dõi sát sao diễn biến này, đặc biệt là tác động tiềm tàng đến các ngành công nghiệp có liên quan đến quốc phòng, công nghệ cao và chuỗi cung ứng toàn cầu.