Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gây xôn xao dư luận và cả các đồng minh vùng Vịnh cùng đội ngũ trợ lý của mình khi bất ngờ tuyên bố kế hoạch áp mức phí 20% đối với mọi hàng hóa đi qua eo biển Hormuz. Tuyên bố này đã kích hoạt một cuộc chạy đua ngoại giao và nội bộ chính quyền khẩn cấp kéo dài 24 giờ nhằm làm rõ đề xuất, trước khi ông Trump rút lại kế hoạch chỉ sau một ngày.
Diễn biến chi tiết
Thông báo đột ngột được đưa ra vào ngày 13/7, mặc dù các cố vấn đã nhiều lần cảnh báo ông Trump không nên theo đuổi ý tưởng này trong nhiều tháng. Các cố vấn lo ngại rằng việc này sẽ làm suy yếu mục tiêu quân sự của Mỹ và vô tình hợp thức hóa lập luận của Iran về quyền thu phí tại eo biển Hormuz – điều mà Washington luôn khẳng định là trái với luật pháp quốc tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh tình hình tại eo biển Hormuz ngày càng căng thẳng và Mỹ bị kéo trở lại cuộc chiến toàn diện, ông Trump vẫn quyết định tiến hành kế hoạch, tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social rằng Mỹ sẽ là “NGƯỜI BẢO VỆ EO BIỂN HORMUZ”.
Bên trong Nhà Trắng, các trợ lý đã khẩn trương xây dựng phương án triển khai hệ thống thu phí chưa từng có, xác định đối tượng chịu phí và phương thức thu. Nhiều quan chức và chuyên gia ban đầu cho rằng các hãng vận tải biển sẽ phải nộp phí, nhưng sự việc nhanh chóng trở nên phức tạp hơn.
Tác động & Nhận định
Sự việc một lần nữa cho thấy phong cách hành động ngẫu hứng và mang tính giao dịch của Tổng thống Trump, ngay cả khi Mỹ đang sa lầy trong một cuộc chiến kéo dài mà bản thân ông chưa có chiến lược rõ ràng để kết thúc. Điều này có thể gây ra:
- Bất ổn địa chính trị: Các tuyên bố bất ngờ liên quan đến một tuyến đường vận chuyển dầu mỏ và hàng hóa quan trọng nhất thế giới có thể đẩy giá dầu lên cao và tạo ra sự không chắc chắn cho thương mại toàn cầu.
- Rủi ro cho thương mại quốc tế: Ngay cả khi kế hoạch bị rút lại, sự thiếu nhất quán trong chính sách của Mỹ có thể khiến các đối tác thương mại và nhà đầu tư lo ngại về tính ổn định của các tuyến đường vận tải biển quốc tế.
- Ảnh hưởng đến giá năng lượng: Bất kỳ sự gián đoạn hay đề xuất gián đoạn nào tại eo biển Hormuz đều có tiềm năng ảnh hưởng lớn đến nguồn cung và giá dầu toàn cầu, tác động trực tiếp đến chi phí năng lượng của các quốc gia nhập khẩu, bao gồm cả Việt Nam.