Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đã bất ngờ thay đổi lập trường về thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự với Ả-rập Xê-út, chỉ một ngày sau lễ ký kết. Ông Trump tuyên bố thỏa thuận sẽ chỉ có hiệu lực nếu Ả-rập Xê-út gia nhập Hiệp định Abraham, một sáng kiến nhằm bình thường hóa quan hệ giữa Israel và các quốc gia Ả-rập. Ông cũng phủ nhận việc thỏa thuận cho phép Ả-rập Xê-út tự làm giàu uranium.
Diễn biến chi tiết
Chiều ngày 22/7, lễ ký kết thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự giữa Mỹ và Ả-rập Xê-út đã diễn ra tại trụ sở Bộ Năng lượng Mỹ, sau hơn hai thập kỷ chuẩn bị. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright và người đồng cấp Ả-rập Xê-út đã hoàn tất thủ tục, mang lại cho Ả-rập Xê-út phần lớn những điều họ mong muốn. Tuy nhiên, sáng ngày 23/7, Tổng thống Trump đã đăng bài trên mạng xã hội, đưa ra điều kiện mới về việc Ả-rập Xê-út phải gia nhập Hiệp định Abraham để thỏa thuận có hiệu lực. Ông cũng bác bỏ thông tin về quyền tự làm giàu uranium của Ả-rập Xê-út.
Các nguồn tin từ CNN cho biết, sự thay đổi đường đột này xuất phát từ việc Tổng thống Trump tức giận vì Bộ trưởng Wright không báo cáo trước về việc công bố thỏa thuận. Thêm vào đó, ông Trump càng không hài lòng khi xuất hiện hàng loạt chỉ trích từ các chuyên gia và truyền thông bảo thủ, đặc biệt là từ các chương trình trên Fox News và bài xã luận trên Wall Street Journal. Những ý kiến này đều đặt câu hỏi về việc tại sao thỏa thuận lại được ký mà không gắn liền với việc bình thường hóa quan hệ giữa Ả-rập Xê-út và Israel, điều mà chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden đã theo đuổi.
Tác động & Nhận định
Quyết định bất ngờ của Tổng thống Trump có thể tạo ra những bất ổn mới trong quan hệ ngoại giao và chính sách năng lượng khu vực. Việc thêm điều kiện gia nhập Hiệp định Abraham không chỉ làm phức tạp thêm quá trình thực thi thỏa thuận hạt nhân mà còn có thể ảnh hưởng đến động thái ngoại giao của Ả-rập Xê-út trong khu vực. Đối với các nhà đầu tư, sự không chắc chắn trong chính sách đối ngoại của Mỹ có thể gây ra những biến động nhỏ về giá dầu hoặc tác động đến các công ty năng lượng có liên quan đến khu vực Trung Đông, dù tác động trực tiếp lên thị trường Việt Nam là không đáng kể ở thời điểm hiện tại. Sự kiện này cho thấy tầm ảnh hưởng của yếu tố chính trị đối với các thỏa thuận kinh tế và năng lượng quốc tế.