Dự thảo Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu của Bộ Công Thương đang gây chú ý khi đề xuất một cơ chế điều hành giá mới, không còn công bố giá cơ sở định kỳ từ phía Nhà nước. Theo đó, các thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối sẽ được trao quyền tự quyết định và công bố giá bán lẻ trong hệ thống của mình, dựa trên công thức giá quy định tại nghị định. Sau khi điều chỉnh, doanh nghiệp có trách nhiệm kê khai và thông báo giá cho cơ quan quản lý để kiểm tra, giám sát.
Diễn biến chi tiết
Thay đổi này được thị trường chờ đợi từ lâu, đặc biệt là các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi mà hệ thống bán lẻ quan tâm không chỉ là chu kỳ hay chủ thể công bố giá, mà là giá mua - bán phải phản ánh hợp lý chi phí trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Thời gian gần đây, nhiều doanh nghiệp bán lẻ và thương nhân phân phối đã phản ánh về tình trạng lượng hàng cấp thấp hơn nhu cầu và chiết khấu xuống mức rất thấp. Khi chênh lệch giữa giá mua và giá bán không đủ bù đắp các chi phí như vận chuyển, nhân công và duy trì cửa hàng, hiệu quả kinh doanh của họ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Tác động & Nhận định
Các chuyên gia và doanh nghiệp đều cho rằng cơ chế mới chỉ thực sự tạo ra sự thay đổi tích cực khi quan hệ giá giữa đầu mối, phân phối và bán lẻ trở nên minh bạch hơn. Cần có những nguyên tắc rõ ràng để đảm bảo chi phí hợp lý của tất cả các khâu trong chuỗi được phản ánh đầy đủ vào giá thành, tránh tình trạng khó khăn dồn về một mắt xích. Nếu Nhà nước vẫn tiếp tục can thiệp vào một số yếu tố đáng ra thuộc quyền tự chủ của doanh nghiệp, cơ chế mới này có thể vẫn chỉ là một thị trường "nửa vời", không phát huy hết hiệu quả của việc trao quyền định giá cho doanh nghiệp.
- Tiềm năng tích cực: Tăng tính chủ động cho doanh nghiệp, giảm sự phụ thuộc vào điều hành giá của Nhà nước.
- Thách thức hiện tại: Thiếu minh bạch trong chiết khấu, giá mua - bán chưa phản ánh đủ chi phí vận hành, gây khó khăn cho khâu bán lẻ.
- Giải pháp đề xuất: Cần nguyên tắc rõ ràng về phân bổ chi phí và lợi nhuận hợp lý dọc chuỗi cung ứng xăng dầu để đảm bảo hiệu quả cho toàn bộ hệ thống.