Tòa án Tối cao Mỹ ngày 29/6 đã đưa ra phán quyết quan trọng, tuyên bố Tổng thống Donald Trump không có quyền sa thải bà Lisa Cook, thành viên Hội đồng Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang (Fed). Phán quyết này cho phép bà Cook tiếp tục giữ chức vụ trong thời gian theo đuổi vụ kiện nhằm bác bỏ các cáo buộc từ chính quyền ông Trump. Tòa án nhấn mạnh rằng Tổng thống đã không cung cấp cho bà Cook sự bảo vệ về mặt thủ tục mà bà được hưởng theo luật, đồng thời không tạo cơ hội để bà phản bác các cáo buộc.
Diễn biến chi tiết
Cuối tháng 8/2025, Tổng thống Trump đã công bố lệnh sa thải bà Cook, với cáo buộc liên quan đến gian lận thế chấp. Chính quyền cáo buộc bà đã khai báo hai bất động sản tại Michigan và Georgia là “nhà ở chính” để hưởng lãi suất vay thấp hơn. Vài ngày sau, bà Cook đã nộp đơn kiện quyết định này. Ngày 9/9/2025, Thẩm phán Jia Cobb của Tòa án liên bang Washington (DC) đã ban hành lệnh cấm tạm thời, ngăn ông Trump thực thi lệnh sa thải. Yêu cầu của ông Trump lên Tòa Phúc thẩm Washington về việc bãi nhiệm ngay lập tức sau đó cũng bị bác bỏ. Với quyết định ngày 29/6, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ yêu cầu của ông Trump về việc đình chỉ lệnh của tòa cấp dưới, sau khi lắng nghe tranh luận của các bên vào ngày 21/1.
Tác động & Nhận định
Phán quyết này tái khẳng định tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang khỏi sự can thiệp chính trị, một yếu tố then chốt đối với sự ổn định của hệ thống tài chính Mỹ và toàn cầu. Theo Đạo luật Cục Dự trữ Liên bang, Tổng thống chỉ có thể bãi nhiệm một thống đốc Fed khi có “lý do chính đáng”. Việc Tòa án Tối cao bác bỏ quyền của Tổng thống trong trường hợp này có thể:
- Tăng cường niềm tin vào sự ổn định của Fed: Giúp các nhà đầu tư an tâm hơn về khả năng của Fed trong việc đưa ra các quyết định chính sách tiền tệ dựa trên dữ liệu kinh tế mà không bị áp lực chính trị.
- Thiết lập tiền lệ: Tạo tiền lệ quan trọng cho các vụ việc tương lai liên quan đến việc sa thải các quan chức cấp cao trong các cơ quan độc lập, nhấn mạnh tầm quan trọng của quy trình và bảo vệ pháp lý.
Sự độc lập của Fed là yếu tố sống còn để duy trì niềm tin vào chính sách tiền tệ, tránh những biến động bất ngờ có thể ảnh hưởng đến thị trường tài chính quốc tế, bao gồm cả Việt Nam.