Dư nợ tín dụng xanh tại Việt Nam đã ghi nhận bước tăng trưởng mạnh mẽ khi vượt mốc 828.000 tỷ đồng. Mặc dù nguồn vốn ưu đãi dồi dào, dòng tiền này không tự động dành cho mọi đối tượng kinh doanh mà đòi hỏi các tiêu chí môi trường rõ ràng.
Thực chất của dòng vốn "tiền xanh"
Theo Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), tài chính xanh là hoạt động huy động và phân bổ nguồn vốn nhằm phục vụ các dự án mang lại tác động tích cực đến môi trường và phát triển bền vững. Nguồn vốn này tập trung ưu tiên tài trợ cho các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, xử lý nước thải, sản xuất sạch và ứng phó biến đổi khí hậu.
Đáng chú ý, các chuyên gia tài chính nhấn mạnh sự khác biệt giữa tín dụng xanh và các hoạt động CSR (trách nhiệm xã hội) hay khung ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị):
- Tín dụng xanh: Yêu cầu dòng vốn phải được giải ngân trực tiếp vào một dự án hoặc tài sản cụ thể tạo ra giá trị giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng có thể đo lường.
- ESG: Đóng vai trò là hệ thống quản trị rủi ro toàn diện ở cấp độ toàn bộ doanh nghiệp.
Tác động & Nhận định
Đối với cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư tại Việt Nam, sự bùng nổ của tài chính xanh mở ra cơ hội lớn nhưng cũng đi kèm rào cản kỹ thuật khắt khe:
- Hạ chi phí vốn: Các doanh nghiệp chuyển dịch mô hình phát triển xanh thực chất sẽ có lợi thế tiếp cận vốn vay lãi suất thấp từ các ngân hàng thương mại lớn.
- Loại bỏ "tẩy xanh": Việc đánh bóng thương hiệu hay làm từ thiện thông thường sẽ không giúp doanh nghiệp tiếp cận được hạn mức tín dụng này nếu thiếu dự án cụ thể.
- Tạo áp lực chuyển đổi: Doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán cần nhanh chóng xây dựng lộ trình giảm phát thải bài bản để duy trì sức hút với cả dòng vốn tín dụng lẫn vốn ngoại.