Thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran vừa được ký kết, đánh dấu văn kiện đầu tiên giữa tổng thống hai nước kể từ Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Trong khi những người ủng hộ ca ngợi đây là "thỏa thuận của thế kỷ", giúp Iran thoát khỏi gánh nặng kinh tế do cấm vận, các đối thủ của Tehran trong khu vực Trung Đông lại coi đây là "lời nguyền của thế kỷ", lo ngại về sự gia tăng ảnh hưởng của Iran.
Diễn biến chi tiết
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã chính thức ký kết thỏa thuận này vào ngày 17/6 tại cung điện Versailles, bên lề Hội nghị thượng đỉnh G7. Địa điểm này mang ý nghĩa biểu tượng cho sự tái định hình trật tự quốc tế sau xung đột. Thỏa thuận 14 điểm này bao gồm lệnh ngừng bắn kéo dài 60 ngày, áp dụng cả ở Li-băng, nhằm mở đường cho các cuộc đàm phán sâu rộng hơn về giải pháp lâu dài và xử lý các vấn đề như chương trình hạt nhân của Iran.
Nhà bình luận Li-băng Sarkis Naoum nhận định đây là một thỏa thuận mang tầm vóc lớn, với khả năng thành công cao hơn rủi ro thất bại. Ông nhấn mạnh Iran không còn chịu đựng được tổn thất kinh tế do lệnh trừng phạt, trong khi Tổng thống Trump không có động cơ khởi động một cuộc chiến mới.
Tác động & Nhận định
Thỏa thuận này có tác động chiến lược sâu rộng đến khu vực Trung Đông. Đối với Mỹ và Iran, đây là cơ hội để giảm căng thẳng và mở ra con đường đối thoại. Tuy nhiên, các quốc gia như Israel và các nước vùng Vịnh lại bày tỏ quan ngại sâu sắc. Chuyên gia phân tích Israel Danny Citrinowicz gọi thỏa thuận là một "thảm họa" chiến lược, cho rằng điều từng được coi là chiến dịch chung Mỹ-Israel nhằm làm suy yếu Iran giờ đây lại trở thành sự công nhận vị thế của nước này. Điều này có thể dẫn đến:
- Thay đổi cán cân quyền lực tại Trung Đông, với Iran có khả năng gia tăng ảnh hưởng trong khu vực.
- Phản ứng từ các đối thủ của Iran, có thể dẫn đến những liên minh mới hoặc gia tăng căng thẳng ở những khu vực khác.
- Ảnh hưởng đến thị trường năng lượng toàn cầu, tùy thuộc vào việc Iran có thể khôi phục xuất khẩu dầu ở mức độ nào và các chính sách liên quan đến chương trình hạt nhân.
Thỏa thuận này đặt ra nhiều thách thức và cơ hội, định hình lại cục diện địa chính trị khu vực trong thời gian tới.