Thị trường năng lượng toàn cầu đang phát đi những tín hiệu đáng báo động khi nguồn cung nhiên liệu, đặc biệt là xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay, có nguy cơ rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng. Từ đầu tháng 8, giá dầu Brent đã tăng 16 USD lên 93 USD/thùng, chủ yếu do căng thẳng leo thang ở Trung Đông. Tuy nhiên, mức tăng giá này chưa phải là mối lo ngại lớn nhất, mà là nguy cơ về một cú sốc nguồn cung toàn cầu đang hiện hữu.
Diễn biến chi tiết
Nhiều nhà máy lọc dầu trên thế giới đang đối mặt với thách thức kép từ chiến sự và các chính sách hạn chế xuất khẩu, làm thắt chặt nguồn cung các sản phẩm nhiên liệu thiết yếu. Thước đo lợi nhuận lọc dầu quan trọng, diesel crack spread, đã tăng vọt lên 102 USD/thùng vào đầu tuần, gần gấp ba lần mức trước chiến sự. Chỉ số này phản ánh lợi nhuận mà các nhà máy lọc dầu có thể kiếm được khi chế biến dầu thô thành dầu diesel, cho thấy sự thiếu hụt cung nghiêm trọng trên thị trường. Bob McNally, nhà sáng lập Rapidan Energy Group, nhận định đây là “diễn biến rất bất thường” và thị trường đang phát đi tín hiệu thiếu cung.
Nguồn cung nhiên liệu toàn cầu hiện đang ở mức thấp kỷ lục do ba trong bốn trung tâm lọc dầu lớn của thế giới đang gặp khó khăn:
- Trung Đông: Nhiều nhà máy bị tấn công trong chiến sự, và những cơ sở còn lại gặp khó khăn vận chuyển hàng hóa do eo biển Hormuz bị phong tỏa nhiều tháng nay.
- Nga: Khoảng 40% công suất lọc dầu của Nga bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine, gây tê liệt sản xuất.
Tác động & Nhận định
Diễn biến này có thể gây ra những tác động tiêu cực đáng kể đến nền kinh tế toàn cầu, bao gồm:
- Lạm phát: Giá nhiên liệu tăng cao sẽ đẩy chi phí sản xuất và vận chuyển lên, góp phần gia tăng áp lực lạm phát trên diện rộng.
- Suy giảm tăng trưởng: Thiếu hụt và giá nhiên liệu cao sẽ cản trở hoạt động kinh doanh, sản xuất và tiêu dùng, có thể dẫn đến suy giảm tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
- Áp lực lên doanh nghiệp: Các ngành công nghiệp phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu như vận tải, logistics, sản xuất sẽ chịu áp lực lớn về chi phí, ảnh hưởng đến lợi nhuận và khả năng cạnh tranh.
Các nhà đầu tư cần theo dõi sát sao tình hình địa chính trị và nguồn cung năng lượng. Với khả năng eo biển Hormuz bị phong tỏa và các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu ở Nga, nguy cơ một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu là rất hiện hữu, đòi hỏi các chính phủ và doanh nghiệp phải có chiến lược ứng phó kịp thời.