Thanh tra Chính phủ (TTCP) vừa công bố kết luận về nhiều sai phạm nghiêm trọng trong công tác quản lý, cấp phép và khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường tại 4 tỉnh Đồng Tháp, Bình Phước, Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu. Mặc dù tổng thu ngân sách từ hoạt động này đạt 5.575,34 tỷ đồng trong giai đoạn từ 2019-2024, nhưng đằng sau đó là hàng loạt bất cập, gây thất thoát và quản lý lỏng lẻo tài nguyên.
Diễn biến chi tiết
Kết quả thanh tra cho thấy tình trạng khoanh định khu vực không đấu giá thiếu tiêu chí, cấp phép và gia hạn giấy phép chưa đúng quy định. Nhiều doanh nghiệp còn nợ nghĩa vụ tài chính, khai thác vượt công suất, và đặc biệt là sự chênh lệch lớn về sản lượng giữa số liệu quản lý tài nguyên và cơ quan thuế, có trường hợp lên tới hơn 600.000 m³.
Đồng Nai là tỉnh có số thu ngân sách từ khoáng sản cao nhất với 3.379,16 tỷ đồng, tiếp theo là Bình Phước (809,68 tỷ đồng), Bà Rịa - Vũng Tàu (736,16 tỷ đồng) và Đồng Tháp (650,40 tỷ đồng). Tuy nhiên, các tỉnh này đều bộc lộ những hạn chế trong việc ban hành và áp dụng bảng giá tính thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường. Cụ thể:
- Tại Đồng Tháp: Bảng giá tính thuế tài nguyên năm 2023 bị chậm 40 ngày và năm 2024 chậm tới 293 ngày.
- Tại Bình Phước: Sử dụng một bảng giá cho nhiều năm; bảng giá ban hành năm 2017 được áp dụng trong 4 năm (2018-2021), bảng giá năm 2022 áp dụng cho hai năm 2022-2023. HĐND tỉnh cũng ban hành nghị quyết về phí bảo vệ môi trường chậm 162 ngày.
Tác động & Nhận định
Những sai phạm này không chỉ cho thấy sự yếu kém trong công tác quản lý nhà nước mà còn tiềm ẩn nguy cơ thất thoát lớn nguồn thu ngân sách và tác động tiêu cực đến môi trường. Việc quản lý lỏng lẻo tài nguyên khoáng sản, đặc biệt là vật liệu xây dựng thông thường, có thể dẫn đến:
- Cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp.
- Suy thoái môi trường do khai thác vượt công suất, không tuân thủ quy định.
- Thất thu thuế và các nghĩa vụ tài chính khác cho nhà nước.
TTCP yêu cầu các địa phương rà soát, chấn chỉnh các tồn tại, xử lý trách nhiệm cá nhân, tổ chức có liên quan và tăng cường công tác quản lý tài nguyên khoáng sản để đảm bảo hiệu quả, minh bạch và đúng pháp luật.