Thanh tra Chính phủ (TTCP) vừa công bố kết luận thanh tra về việc chấp hành chính sách, pháp luật trong lĩnh vực kinh doanh vàng, chỉ ra nhiều bất cập và sai phạm. Trong đó, việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chưa thực hiện các biện pháp can thiệp, bình ổn thị trường như nhập khẩu vàng nguyên liệu và sản xuất vàng miếng được xem là nguyên nhân chính dẫn đến nguồn cung khan hiếm, đẩy giá vàng trong nước chênh lệch lớn so với giá thế giới.
Diễn biến chi tiết
TTCP đã xác định một số doanh nghiệp kinh doanh vàng lớn như Công ty CP Bảo Tín Mạnh Hải, Công ty CP Vàng bạc Đá quý Bảo Tín Mạnh Hải, Công ty TNHH Mi Hồng có nhiều vi phạm trong kinh doanh vàng, thực hiện nghĩa vụ thuế, phòng, chống rửa tiền và thương mại điện tử. Đáng chú ý, giai đoạn 2023 - 2025, NHNN đã không cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu cho các doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ. Điều này không chỉ gây biến động phức tạp cho giá vàng trong nước mà còn hạn chế sự phát triển của thị trường vàng trang sức, mỹ nghệ.
Việc hạn chế nhập khẩu vàng nguyên liệu đã buộc nhiều doanh nghiệp phải mua vàng từ các cá nhân có nguồn gốc không rõ ràng, với khối lượng và giá trị giao dịch lớn. Các giao dịch này được TTCP đánh giá là có dấu hiệu bất thường theo quy định về phòng, chống rửa tiền.
Tác động & Nhận định
Kết luận của TTCP cho thấy những bất cập trong quản lý thị trường vàng đã có tác động tiêu cực đáng kể:
- Chênh lệch giá cao: Việc thiếu nguồn cung và hạn chế nhập khẩu đã duy trì mức chênh lệch giá vàng SJC so với thế giới ở mức cao, gây thiệt hại cho người tiêu dùng và nhà đầu tư trong nước.
- Rủi ro rửa tiền: Giao dịch vàng nguyên liệu không rõ nguồn gốc tiềm ẩn rủi ro lớn về phòng, chống rửa tiền và có thể ảnh hưởng đến an ninh tài chính quốc gia.
- Ảnh hưởng thị trường vàng trang sức: Việc thiếu nguyên liệu cũng kìm hãm sự phát triển của ngành chế tác vàng trang sức, mỹ nghệ, làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.
Thị trường cần những giải pháp đồng bộ từ NHNN để bình ổn giá, đảm bảo nguồn cung và minh bạch hóa các giao dịch vàng, đồng thời xử lý nghiêm các sai phạm của doanh nghiệp.