Thái Lan đang đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ CT-scan và tia X vào chuỗi cung ứng sầu riêng, từ phân loại đến kiểm định chất lượng và bảo quản, nhằm giảm thiểu hàng lỗi và duy trì vị thế dẫn đầu tại thị trường Trung Quốc. Động thái này được thực hiện trong bối cảnh Trung Quốc, thị trường tiêu thụ sầu riêng lớn nhất thế giới, ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn kiểm tra chất lượng, dư lượng hóa chất và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Đồng thời, sự cạnh tranh từ các quốc gia trong khu vực như Việt Nam, Malaysia, Philippines và Campuchia đang ngày càng gia tăng.
Diễn biến chi tiết
Theo Bộ Giáo dục Đại học, Khoa học, Nghiên cứu và Đổi mới sáng tạo Thái Lan (MHESI), nước này đang tích cực thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ vào toàn bộ chuỗi giá trị sầu riêng. Số liệu từ Cơ quan Hải quan Trung Quốc cho thấy, trong 11 tháng năm 2025, tổng lượng sầu riêng tươi nhập khẩu vào Trung Quốc đạt 1,79 triệu tấn với tổng giá trị 7,18 tỷ USD. Thái Lan vẫn là nhà cung cấp lớn nhất với 903.610 tấn, chiếm 50,39% thị phần, tuy nhiên con số này đã giảm nhẹ so với 52,04% cùng kỳ năm 2024. Đáng chú ý, Việt Nam đã xuất khẩu 884.590 tấn sầu riêng sang Trung Quốc, nâng thị phần lên 49,33%, tạo áp lực cạnh tranh đáng kể.
Năm nay, Bộ Nông nghiệp Thái Lan đặt mục tiêu xuất khẩu sầu riêng đạt hơn 150 tỷ baht (khoảng 4,2 tỷ USD) và triển khai chính sách "4 không" nghiêm ngặt: không trái non, không sâu bệnh, không vi phạm quyền xuất khẩu và không tồn dư hóa chất. Các doanh nghiệp đóng gói tại Thái Lan đã bắt đầu sử dụng AI và hệ thống quét để kiểm tra độ chín, phát hiện sầu riêng non hoặc các khuyết tật bên trong trước khi xuất khẩu, thay thế các phương pháp phân loại thủ công truyền thống.
Tác động & Nhận định
- Tăng cường chất lượng sản phẩm: Việc ứng dụng công nghệ cao giúp Thái Lan kiểm soát chất lượng sầu riêng chặt chẽ hơn, giảm tỷ lệ hàng lỗi và đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường Trung Quốc.
- Duy trì lợi thế cạnh tranh: Trong bối cảnh Việt Nam và các nước khác đang gia tăng thị phần, động thái này giúp Thái Lan bảo vệ thương hiệu và giữ vững vị thế là nhà xuất khẩu sầu riêng hàng đầu thế giới.
- Ảnh hưởng đến ngành nông nghiệp và xuất khẩu Việt Nam: Sự chủ động của Thái Lan sẽ tạo thêm áp lực cạnh tranh cho sầu riêng Việt Nam tại thị trường Trung Quốc, đòi hỏi các doanh nghiệp Việt cũng cần đầu tư vào công nghệ để nâng cao chất lượng và năng lực cạnh tranh.