Việt Nam hiện là một trong những nền kinh tế có độ mở lớn nhất thế giới khi tham gia vào 17 Hiệp định Thương mại tự do (FTA) đã có hiệu lực. Dù cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế là khổng lồ, nhiều doanh nghiệp trong nước vẫn chưa khai thác trọn vẹn tiềm năng do các rào cản nội tại.
Không gian thương mại rộng mở nhưng thách thức còn lớn
Mạng lưới FTA hiện tại kết nối Việt Nam với hơn 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, bao phủ các đối tác thương mại chiếm trên 85% GDP thế giới. Đây là bệ phóng giúp tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam vượt mốc 730 tỷ USD, đưa nước ta vào nhóm 20 nền kinh tế có quy mô thương mại hàng đầu toàn cầu.
Các hiệp định thế hệ mới như CPTPP, EVFTA và RCEP mang lại ưu đãi thuế quan rất sâu rộng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, rào cản lớn nhất khiến doanh nghiệp khó hưởng lợi tối đa nằm ở:
- Quy tắc xuất xứ hàng hóa (Rules of Origin) nghiêm ngặt, đòi hỏi chuỗi cung ứng minh bạch.
- Tập quán kinh doanh cũ, thiếu chuẩn hóa và chưa đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe của các thị trường phát triển.
Tác động & Nhận định
Đối với nhà đầu tư, năng lực tận dụng FTA phản ánh sức cạnh tranh cốt lõi của các nhóm ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, thủy sản, da giày và gỗ:
- Áp lực hoàn thiện chuỗi giá trị: Các doanh nghiệp niêm yết chủ động được nguồn nguyên liệu nội địa hoặc nội khối sẽ có biên lợi nhuận vượt trội nhờ thuế quan 0%.
- Động lực tái cấu trúc: Doanh nghiệp buộc phải chuyển dịch từ gia công thuần túy sang sản xuất chuẩn hóa quy trình, mở ra cơ hội nâng cao định giá dài hạn.