Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi Nghị định 52 về thanh toán không dùng tiền mặt, trong đó có quy định đáng chú ý về việc đóng các tài khoản ngân hàng không hoạt động. Theo đề xuất, ngân hàng có thể chủ động đóng các tài khoản không phát sinh giao dịch trong thời gian từ 3 năm trở lên, trừ trường hợp có thỏa thuận riêng với khách hàng.
Diễn biến chi tiết
NHNN cho biết hiện nay có nhiều tài khoản hợp pháp nhưng bị khách hàng bỏ quên, không còn nhu cầu sử dụng hoặc tài khoản nặc danh/mạo danh được tội phạm mở bằng giấy tờ cũ, giả mạo. Quy định hiện hành chỉ cho phép đóng tài khoản khi chủ tài khoản yêu cầu, đã chết, hoặc vi phạm các hành vi bị cấm. Tuy nhiên, nếu không thỏa thuận được với chủ tài khoản, chưa có cơ chế xử lý cụ thể cho các tài khoản không hoạt động dài hạn. Điều này tạo ra rủi ro gian lận và lừa đảo.
Đề xuất mới nhằm giải quyết vấn đề này. Sau khi đóng, ngân hàng sẽ theo dõi số dư còn lại để hoàn trả khi người thụ hưởng hợp pháp yêu cầu. Việc xác định mốc thời gian 3 năm được NHNN tham khảo kinh nghiệm quốc tế. Cụ thể, tại Mỹ, tài khoản không hoạt động 3-5 năm được xem là "ngủ đông" và số dư được chuyển giao cho chính quyền tiểu bang quản lý. Tại UAE, tài khoản không giao dịch trên 3 năm cũng được đưa vào danh sách theo dõi, và có thể bị đóng sau 5 năm "ngủ đông", với số dư chuyển về ngân hàng trung ương.
Tác động & Nhận định
- Đối với Ngân hàng: Quy định này giúp các ngân hàng giảm thiểu rủi ro liên quan đến các tài khoản "rác" hoặc tài khoản có nguy cơ bị lợi dụng cho mục đích gian lận, lừa đảo. Đồng thời, giúp quản lý hệ thống tài khoản hiệu quả hơn.
- Đối với Khách hàng: Khuyến khích khách hàng chủ động rà soát và sử dụng các tài khoản của mình. Những khách hàng có tài khoản lâu không sử dụng cần lưu ý hoặc liên hệ ngân hàng để tránh bị đóng tài khoản ngoài mong muốn. Tuy nhiên, quy định cũng đảm bảo quyền lợi của khách hàng bằng việc ngân hàng phải hoàn trả số dư khi có yêu cầu hợp pháp.
- Đối với Thị trường: Góp phần nâng cao tính minh bạch và an toàn trong hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt, giảm thiểu nguy cơ rửa tiền và các hoạt động tài chính bất hợp pháp.
Đề xuất này được kỳ vọng sẽ tạo ra một hành lang pháp lý rõ ràng hơn cho việc quản lý tài khoản ngân hàng không hoạt động, góp phần bảo vệ cả hệ thống ngân hàng và người dân khỏi các rủi ro tiềm ẩn.