Sự vươn lên của các định chế tài chính tiêu dùng trị giá hàng tỷ USD như Ngern Tid Lor (NTL), Muangthai Capital hay Srisawad tại Thái Lan đã cho thấy tiềm năng to lớn của phân khúc tài chính thay thế. Những mô hình này, vốn phục vụ nhóm khách hàng mà ngân hàng truyền thống bỏ quên, đang đóng góp đáng kể vào sự phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời mang lại những kinh nghiệm quý báu cho thị trường Việt Nam.
Diễn biến chi tiết
Hai thập kỷ trước, thị trường cho vay bằng giấy đăng ký xe (title loan) tại Thái Lan từng bị xem là phân khúc tài chính bên lề. Tuy nhiên, ngày nay, các doanh nghiệp dẫn đầu ngành đã trở thành các định chế tài chính tiêu dùng trị giá hàng tỷ USD. Câu chuyện thành công này không chỉ đến từ một doanh nghiệp đơn lẻ mà là sự trưởng thành của cả một ngành.
Vào đầu những năm 2000, hàng triệu người dân Thái Lan sở hữu xe máy hoặc ô tô nhưng không thể tiếp cận tín dụng ngân hàng. Họ là tài xế, tiểu thương, lao động tự do, hay chủ các hộ kinh doanh nhỏ – những người có tài sản nhưng thiếu hồ sơ tín dụng theo chuẩn của hệ thống tài chính chính thức. Khoảng trống này đã tạo điều kiện cho thị trường cho vay bằng giấy đăng ký xe phát triển nhanh chóng. Mô hình này cho phép người vay sử dụng phương tiện làm tài sản bảo đảm để tiếp cận vốn nhưng vẫn giữ lại xe phục vụ sinh hoạt. Ban đầu, hoạt động này chủ yếu do các tiệm cầm đồ truyền thống và tín dụng phi chính thức thực hiện. Ngành phát triển trước, quy định xuất hiện sau.
Bước sang giai đoạn 2010–2020, quy mô thị trường bùng nổ tại Thái Lan, một quốc gia 67 triệu dân với gần 40 triệu phương tiện giao thông, cho thấy nhu cầu lớn và tiềm năng tăng trưởng vượt bậc của phân khúc tài chính thay thế.
Tác động & Nhận định
Kinh nghiệm từ Thái Lan cho thấy tiềm năng phát triển của các dịch vụ tài chính thay thế tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh nhiều cá nhân và hộ kinh doanh nhỏ vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn ngân hàng. Sự phát triển của các định chế tài chính tiêu dùng có thể:
- Mở rộng cơ hội tiếp cận tín dụng cho các nhóm khách hàng truyền thống khó tiếp cận ngân hàng.
- Thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội thông qua việc cung cấp vốn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ.
- Giảm thiểu tín dụng đen bằng cách cung cấp các lựa chọn tài chính hợp pháp, minh bạch hơn.
Việt Nam có thể học hỏi từ Thái Lan trong việc xây dựng khung pháp lý phù hợp để quản lý và khuyến khích sự phát triển lành mạnh của ngành tài chính thay thế, đảm bảo quyền lợi của người vay và tạo sân chơi công bằng cho các tổ chức tài chính.