Báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025 của Công ty Vàng bạc Đá quý Sài Gòn (SJC) đã gây xôn xao khi ghi nhận 170.876 viên đá màu, đá quý và đá bán quý được theo dõi ngoài bảng cân đối kế toán với tổng trị giá hơn 1,04 tỷ đồng. Con số này, khi chia ra, cho thấy mức giá chỉ hơn 6.000 đồng mỗi viên, một mức giá thấp đáng ngạc nhiên và dễ gây hiểu nhầm về giá trị thực của các viên đá.
Diễn biến chi tiết
Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi không nằm ở phép chia mà ở bốn chữ "ngoài bảng cân đối". Theo nguyên tắc kế toán, một khoản mục chỉ được đưa lên bảng cân đối kế toán khi doanh nghiệp kiểm soát nó và thu được lợi ích kinh tế từ nó. Việc một vật nằm trong kho không đồng nghĩa với việc nó là tài sản của doanh nghiệp.
Để dễ hình dung, một gara ô tô luôn có nhiều xe trong sân, nhưng đó là xe của khách mang đến sửa chữa. Gara có trách nhiệm trông giữ và bảo quản nhưng không sở hữu chúng. Nếu ghi toàn bộ số xe này vào tài sản, báo cáo tài chính của gara sẽ sai lệch nghiêm trọng về quy mô và năng lực. Tương tự, trong ngành vàng bạc đá quý, việc đá nằm trong kho nhưng thuộc về người khác là điều phổ biến. Điều này bao gồm:
- Đá của khách hàng mang đến để gắn hoặc sửa chữa.
- Đá của đối tác ký gửi để bán tại quầy.
- Đá tháo ra từ nữ trang cũ mua vào. Đặc biệt, khi mua lại hàng cũ, giá mua thường được tính theo trọng lượng vàng, phần đá gắn trên món hàng thường không được tính tiền. Do đó, số đá này mặc nhiên được ghi vào sổ với giá trị gần bằng không, dù giá trị thực tế của viên đá có thể cao hơn nhiều.
Tác động & Nhận định
Việc SJC hạch toán các viên đá này ngoài bảng cân đối kế toán là phù hợp với chuẩn mực kế toán và bản chất hoạt động kinh doanh của ngành vàng bạc đá quý. Cách làm này giúp phản ánh chính xác quy mô tài sản thực sự của doanh nghiệp và tránh làm sai lệch thông tin đến nhà đầu tư.
Đối với nhà đầu tư, việc hiểu rõ các khoản mục ngoài bảng cân đối là rất quan trọng để đánh giá đúng tình hình tài chính của doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty có hoạt động kinh doanh đặc thù như SJC. Con số 6.000 đồng/viên đá không phải là giá trị thực mà chỉ là giá trị theo dõi cho mục đích quản lý nội bộ.