Quyết định 40/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, ban hành ngày 5/8, đã thiết lập tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhằm cơ cấu lại vốn Nhà nước trong giai đoạn 2026-2030. Theo nhận định từ BSC Research, quyết định này sẽ là một yếu tố quan trọng thúc đẩy hoạt động cổ phần hóa và thoái vốn Nhà nước trong thời gian tới. Các thay đổi trong tiêu chí sở hữu có thể tạo ra những biến động đáng kể trên thị trường.
Diễn biến chi tiết
Quyết định 40 tiếp tục phân loại doanh nghiệp thành ba nhóm chính: Nhà nước nắm 100% vốn, từ 65% trở lên, và trên 50% đến dưới 65%. Tuy nhiên, phạm vi ngành và lĩnh vực trong mỗi nhóm đã có sự điều chỉnh so với giai đoạn trước. Điều này cho thấy quá trình cơ cấu vốn Nhà nước có thể diễn ra theo cả hai chiều: giảm sở hữu hoặc tăng tỷ lệ nắm giữ.
Một số ngành được nâng tỷ lệ sở hữu tối thiểu của Nhà nước
- Vận chuyển hàng không: Nâng từ nhóm trên 50% - dưới 65% lên mức tối thiểu 65%.
- Hoạt động bảo đảm nhu cầu thiết yếu tại miền núi, vùng sâu, vùng xa: Cũng được nâng lên mức tối thiểu 65%.
- Một số lĩnh vực được đưa lên nhóm Nhà nước nắm 100% vốn, bao gồm: bán buôn lương thực (có vai trò bình ổn thị trường), sản xuất thuốc lá điếu và sản xuất hóa chất cơ bản.
Đối với lĩnh vực tài chính - ngân hàng, mức sở hữu Nhà nước tối thiểu vẫn là 65%, trừ Agribank thuộc nhóm nắm 100%. BSC Research chỉ ra rằng, tỷ lệ sở hữu Nhà nước tại VietinBank (CTG) cuối năm 2025 là khoảng 64,5%, thấp hơn ngưỡng 65% mới, có thể mở ra câu chuyện thoái vốn hoặc yêu cầu tăng vốn. Trong khi đó, Vietcombank (VCB) và BIDV (BID) vẫn duy trì tỷ lệ cao hơn ngưỡng này, lần lượt khoảng 74,8% và 79,6%.
Tác động & Nhận định
Quyết định 40 được kỳ vọng sẽ tạo ra những động lực mới cho thị trường chứng khoán Việt Nam, đặc biệt là nhóm các doanh nghiệp có vốn Nhà nước. Các nhà đầu tư cần chú ý đến các cổ phiếu thuộc diện có thể thoái vốn, khi đây thường là yếu tố tạo sóng trên thị trường. Ngược lại, những ngành được nâng tỷ lệ sở hữu Nhà nước có thể nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ hơn từ chính sách.
- Cơ hội thoái vốn: Các doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu Nhà nước thấp hơn ngưỡng quy định mới (như CTG) có thể sẽ chứng kiến các động thái thoái vốn, thu hút sự quan tâm của giới đầu tư.
- Cơ hội tăng vốn: Một số ngành chiến lược được nâng tỷ lệ sở hữu Nhà nước sẽ ổn định hơn và có thể nhận được đầu tư mạnh mẽ hơn từ Nhà nước.
Đây là một động thái chính sách quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc sở hữu và hoạt động của nhiều doanh nghiệp Nhà nước, từ đó tác động đến định giá và triển vọng đầu tư.