Sàn giao dịch carbon Việt Nam sẽ sớm đi vào hoạt động, với 6 công ty chứng khoán đã trở thành thành viên giao dịch trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX). Thị trường này sẽ áp dụng phương thức giao dịch thỏa thuận, cho phép các bên tự thương lượng và thống nhất điều khoản trước khi nhập lệnh vào hệ thống.
Diễn biến chi tiết
Ông Nguyễn Thành Công, Trưởng phòng Thị trường, Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Tài nguyên và Môi trường, cho biết thị trường carbon sẽ được thí điểm với khoảng 150 doanh nghiệp phát thải lớn thuộc 3 lĩnh vực chính là nhiệt điện, sản xuất sắt thép và xi măng. Trong giai đoạn này, hạn ngạch phát thải sẽ được phân bổ miễn phí 100%.
Hạn ngạch được hiểu là lượng khí nhà kính mà một doanh nghiệp được phép phát thải trong một khoảng thời gian nhất định. Khi kết thúc kỳ tuân thủ, doanh nghiệp phải nộp lại số hạn ngạch tương ứng với lượng phát thải thực tế. Nếu vượt quá hạn ngạch, doanh nghiệp có thể:
- Mua thêm hạn ngạch từ các đơn vị còn dư thừa.
- Sử dụng tín chỉ carbon để bù trừ, nhưng lượng tín chỉ được sử dụng không vượt quá 30% hạn ngạch đã phân bổ.
- Vay tối đa 15% hạn ngạch của giai đoạn kế tiếp để đáp ứng nghĩa vụ hiện tại.
Ví dụ, một doanh nghiệp được phân bổ 1 triệu hạn ngạch chỉ có thể sử dụng tối đa 300.000 tín chỉ carbon để bù trừ. Quy định này nhằm giới hạn việc doanh nghiệp chỉ dựa vào mua tín chỉ để tuân thủ. Ngược lại, nếu doanh nghiệp đầu tư công nghệ giảm phát thải và còn dư hạn ngạch, họ có thể bán lượng dư thừa này.
Tác động & Nhận định
Việc triển khai sàn giao dịch carbon là một bước tiến quan trọng trong nỗ lực của Việt Nam nhằm đạt được các cam kết giảm phát thải khí nhà kính. Điều này sẽ tạo ra một công cụ tài chính mới, thúc đẩy các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ xanh và quy trình sản xuất thân thiện môi trường. Các công ty chứng khoán sẽ có thêm một mảng dịch vụ mới, trong khi các doanh nghiệp phát thải lớn sẽ phải xem xét lại chiến lược sản xuất và đầu tư của mình để tối ưu hóa chi phí carbon. Dù vẫn đang ở giai đoạn thí điểm, cơ chế thị trường carbon dự kiến sẽ tạo ra một làn sóng chuyển đổi đáng kể trong các ngành công nghiệp trọng điểm của Việt Nam.