Sau hơn một tháng vận hành thí điểm, sàn giao dịch tín chỉ carbon Việt Nam vẫn chưa ghi nhận thêm giao dịch nào kể từ phiên khai trương. Nguyên nhân chính được chỉ ra là do hạn chế về nguồn cung hàng hóa và sự chưa quen thuộc của các doanh nghiệp với thị trường mới mẻ này. Phiên giao dịch đầu tiên vào cuối tháng 6 chỉ ghi nhận 1.210 hạn ngạch được chuyển nhượng, với giá khoảng 5 USD mỗi tấn CO2e, từ Nhà máy nhiệt điện Mông Dương II.
Diễn biến chi tiết
Theo bà Đặng Hồng Hạnh, Giám đốc điều hành Công ty Tư vấn Năng lượng và Môi trường (VNEEC), hàng hóa hiện tại trên sàn rất hạn chế, cả về chủng loại lẫn nguồn cung. Hiện tại, mặt hàng duy nhất được giao dịch là hạn ngạch phát thải giai đoạn tuân thủ 2025-2026 (mã VN2025), đại diện cho hơn 511 triệu tấn CO2e. Mã hàng này có thời hạn giao dịch đến ngày 24/12/2027. Hạn ngạch khí nhà kính là giới hạn ô nhiễm tối đa mà doanh nghiệp được phép phát thải trong một khoảng thời gian cụ thể. Các doanh nghiệp phát thải vượt mức sẽ phải mua hạn ngạch từ những đơn vị ít phát thải hơn.
Sản phẩm khác như tín chỉ carbon vẫn chưa thể đưa vào giao dịch trong năm nay. Hai nhóm tín chỉ dự kiến (trong nước và theo cơ chế phát triển sạch Điều 6 Thỏa thuận Paris) đều chưa sẵn sàng. Đối với nhóm tín chỉ quốc tế, nguồn cung sớm nhất từ các dự án chuyển tiếp theo cơ chế phát triển sạch (CDM) cũng cần ít nhất 6-8 tháng để hoàn tất thủ tục cần thiết.
Tác động & Nhận định
Việc sàn carbon chưa sôi động cho thấy những thách thức ban đầu trong việc hình thành và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam. Điều này có thể ảnh hưởng đến mục tiêu Net Zero của quốc gia nếu các doanh nghiệp không thể tham gia giao dịch một cách hiệu quả để bù đắp hoặc tối ưu hóa lượng phát thải của mình. Nhà đầu tư cần theo dõi sát sao các chính sách và lộ trình phát triển của thị trường này, bởi nó sẽ ảnh hưởng đến chi phí hoạt động và chiến lược bền vững của nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các ngành có mức phát thải lớn. Việc đa dạng hóa nguồn cung và đơn giản hóa thủ tục sẽ là chìa khóa để sàn carbon Việt Nam hoạt động hiệu quả hơn trong tương lai.