Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đối mặt với nguy cơ pha loãng đáng kể trong năm 2026 khi tổng khối lượng cổ phiếu phát hành mới, bao gồm phát hành vốn cổ phần và chia tách, ước tính đạt khoảng 48,2 tỷ cổ phiếu. Hoạt động huy động vốn cổ phần đang tăng tốc mạnh mẽ, với tổng giá trị phát hành theo kế hoạch của các doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch đạt 289,5 nghìn tỷ đồng tính đến cuối tháng 5/2026.
Diễn biến chi tiết
Con số 289,5 nghìn tỷ đồng này tăng 86,5% so với năm 2025 và gấp 2,5 lần so với mức trung bình 5 năm gần đây, đánh dấu mức cao nhất kể từ giai đoạn bùng nổ năm 2021. Điều này cho thấy thị trường chứng khoán đang dần khôi phục vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp, sau nhiều năm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và trái phiếu doanh nghiệp. Áp lực huy động vốn cổ phần và hấp thụ cổ phiếu mới dự kiến sẽ gia tăng đáng kể trong nửa cuối năm 2026, khi khoảng 70% kế hoạch phát hành vẫn chưa được triển khai.
Đáng chú ý, giá trị IPO dự kiến trong năm 2026 đạt khoảng 22,4 nghìn tỷ đồng, thấp hơn 42% so với mức 38,6 nghìn tỷ đồng của năm 2025 và chưa có thương vụ quy mô lớn nào xuất hiện. Cấu trúc IPO cũng cho thấy sự thay đổi: động lực chính không còn đến từ cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước mà nghiêng nhiều hơn về khu vực tư nhân, đặc biệt là các thương vụ spin-off và tái cấu trúc hệ sinh thái doanh nghiệp.
Tác động & Nhận định
- Rủi ro pha loãng: Khối lượng lớn cổ phiếu mới có thể gây áp lực pha loãng lên giá trị cổ phiếu hiện tại, ảnh hưởng đến lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) của các doanh nghiệp. Nhà đầu tư cần đánh giá kỹ lưỡng kế hoạch sử dụng vốn của các đợt phát hành để xem xét tiềm năng tăng trưởng.
- Áp lực hấp thụ: Thị trường sẽ cần một lượng tiền lớn để hấp thụ số lượng cổ phiếu mới này. Nếu dòng tiền không đủ mạnh, áp lực bán có thể gia tăng, ảnh hưởng tiêu cực đến diễn biến chỉ số chung.
- Cơ hội cho nhà đầu tư dài hạn: Đối với những doanh nghiệp có kế hoạch kinh doanh rõ ràng và sử dụng vốn hiệu quả, việc phát hành thêm cổ phiếu có thể tạo nền tảng cho sự tăng trưởng bền vững trong tương lai, mang lại cơ hội cho nhà đầu tư dài hạn. Tuy nhiên, việc lựa chọn cổ phiếu cần thận trọng trong bối cảnh cung lớn.
- Chuyển dịch cơ cấu IPO: Sự chuyển dịch từ khu vực nhà nước sang tư nhân trong hoạt động IPO phản ánh sự năng động và đổi mới của nền kinh tế, đồng thời tạo ra nhiều lựa chọn đầu tư đa dạng hơn.