Ngành nông nghiệp Việt Nam đang chứng kiến sự thay đổi đáng kể khi các phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ, vốn từng bị đốt bỏ, nay được thu mua và chế biến thành các sản phẩm có giá trị. Tương tự, CO₂ từ các nhà máy cũng đang được tái sử dụng thay vì thải ra môi trường, mở ra những cơ hội kinh doanh mới trong bối cảnh chuyển đổi xanh.
Diễn biến chi tiết
Tại các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long như Vĩnh Long, Đồng Tháp, máy cuộn rơm đã trở nên phổ biến sau mỗi vụ gặt. Rơm tươi bán tại ruộng có giá khoảng 70.000-110.000 đồng/công (700.000-1,1 triệu đồng/ha), trong khi rơm cuộn bán sỉ dao động 15.000-25.000 đồng/cuộn. Nông dân như ông Nguyễn Văn Hùng ở Vĩnh Long có thể thu thêm vài triệu đồng mỗi vụ từ việc bán rơm, giúp bù đắp chi phí phân bón. Lượng rơm này được sử dụng cho các cơ sở trồng nấm, chăn nuôi hoặc sản xuất phân hữu cơ. Bên cạnh đó, PGS TS Nguyễn Đình Thọ từ Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh rằng chuyển đổi xanh trong nông nghiệp không chỉ giảm phát thải mà còn tái tạo giá trị từ những nguồn tài nguyên bị bỏ phí. Ông gợi ý xử lý rơm rạ bằng chế phẩm vi sinh để sản xuất phân hữu cơ hoặc than sinh học (biochar), qua đó tham gia thị trường tín chỉ carbon.
Ngoài rơm rạ, khoảng 80% sinh khối cây cà phê cũng chưa được khai thác hiệu quả nhưng có tiềm năng lớn để trồng nấm và tái chế thành phân hữu cơ, biochar. Việc ứng dụng công nghệ như drone, cảm biến và công nghệ số cũng giúp giảm chi phí sản xuất bằng cách tối ưu hóa lượng nước tưới, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.
Tác động & Nhận định
- Tăng thu nhập cho nông dân: Việc bán rơm rạ và các phụ phẩm khác tạo thêm nguồn thu đáng kể cho nông dân, cải thiện đời sống. Điều này cũng giảm gánh nặng chi phí sản xuất trong bối cảnh giá phân bón và vật tư nông nghiệp biến động.
- Giảm thiểu ô nhiễm môi trường: Thay vì đốt rơm rạ gây ô nhiễm không khí và phát thải carbon, việc tái sử dụng giúp giảm đáng kể tác động tiêu cực đến môi trường, phù hợp với cam kết Net Zero của Việt Nam.
- Phát triển kinh tế tuần hoàn: Mô hình này thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, nơi tài nguyên được sử dụng hiệu quả, giảm chất thải và tạo ra giá trị mới từ các phụ phẩm.
- Mở rộng thị trường tín chỉ carbon: Việc sản xuất than sinh học (biochar) từ rơm rạ và sinh khối nông nghiệp có thể giúp nông dân và doanh nghiệp tham gia vào thị trường tín chỉ carbon, tạo thêm nguồn doanh thu từ nỗ lực giảm phát thải.
Sự chuyển đổi này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần quan trọng vào mục tiêu phát triển bền vững và ứng phó với biến đổi khí hậu của Việt Nam.