Quyết định 40/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ được đánh giá là một bước đi quan trọng nhằm thiết lập khung sở hữu vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, qua đó đặt nền móng cho việc xây dựng kế hoạch duy trì, tăng, giảm hoặc thoái vốn Nhà nước trong giai đoạn 2026-2030. Quyết định này được kỳ vọng sẽ minh bạch hóa chiến lược vốn Nhà nước và mở ra cơ hội cho thị trường.
Diễn biến chi tiết
Điểm cốt lõi của Quyết định 40 là việc phân loại doanh nghiệp dựa trên ba khung tỷ lệ sở hữu vốn Nhà nước.
- Nhóm I yêu cầu Nhà nước duy trì 100% vốn, áp dụng cho các lĩnh vực chiến lược như năng lượng, lương thực, khoáng sản, hóa chất cơ bản, hạ tầng dữ liệu và hạ tầng số quốc gia, cùng các lĩnh vực an ninh, quốc phòng.
- Nhóm II quy định Nhà nước nắm giữ từ 65% trở lên, bao gồm các ngành như ngân hàng, hàng không, cảng hàng không, một số cảng biển, khai khoáng lớn, cơ khí, phân bón và cấp thoát nước. Khung này cho phép doanh nghiệp huy động thêm vốn từ xã hội nhưng Nhà nước vẫn duy trì quyền chi phối.
- Nhóm III yêu cầu Nhà nước nắm giữ trên 50% đến dưới 65%, áp dụng cho các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu có thị phần từ 30% trở lên, một số hạ tầng viễn thông đặc biệt và lĩnh vực thăm dò khoáng sản.
Đối với các doanh nghiệp không thuộc các tiêu chí trên, việc chuyển giao, tái cơ cấu hoặc thoái vốn sẽ được xem xét theo từng trường hợp cụ thể.
Tác động & Nhận định
Theo Chứng khoán MBS, Quyết định 40 tạo ra một khung sở hữu Nhà nước rõ ràng hơn, mở đường cho một chu kỳ tái cấu trúc vốn doanh nghiệp Nhà nước.
- Minh bạch hóa: Quyết định này giúp minh bạch hóa chiến lược của Nhà nước về vốn, cung cấp tầm nhìn dài hạn hơn cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp.
- Cơ hội cho thị trường: Việc phân loại rõ ràng có thể dẫn đến các thương vụ thoái vốn hoặc tăng vốn, tạo cơ hội cho thị trường chứng khoán khi các doanh nghiệp có thể tìm kiếm nguồn vốn xã hội.
- Kế hoạch dài hạn: Cần lưu ý rằng Quyết định 40 chỉ mới thiết lập khung kế hoạch 5 năm, chưa phải là quyết định thực hiện ngay các thương vụ tăng hay giảm sở hữu. Các nhà đầu tư nên theo dõi các văn bản hướng dẫn và kế hoạch cụ thể trong tương lai.
Quyết định này là một bước đi chiến lược, định hướng cho sự phát triển và quản lý các doanh nghiệp Nhà nước trong bối cảnh nền kinh tế hội nhập.