Chính phủ vừa đề xuất quy định chung cư có thời hạn sử dụng theo niên hạn công trình, nhưng đồng thời nhấn mạnh rằng quyền tài sản của người dân vẫn sẽ được đảm bảo đầy đủ khi chung cư cần được xây dựng lại. Dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi, được trình Quốc hội, cũng đưa ra các phương án bồi thường và tái định cư mở rộng hơn cho chủ sở hữu căn hộ.
Diễn biến chi tiết
Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh đã trình Quốc hội định hướng sửa đổi Luật Nhà ở, với dự thảo gồm 13 chương và 132 điều, giảm đáng kể so với luật hiện hành. Một trong sáu chính sách bổ sung quan trọng là về sở hữu nhà ở, trong đó quy định "chung cư có thời hạn" theo niên hạn sử dụng công trình. Chủ sở hữu căn hộ sẽ có nghĩa vụ tài chính để xây dựng mới chung cư khi hết thời hạn, nhằm cụ thể hóa quan điểm từ Nghị quyết 21 về sửa đổi Luật Đất đai.
Thời hạn sử dụng chung cư sẽ được xác định dựa trên hồ sơ thiết kế và kết quả kiểm định thực tế, tương tự quy định hiện hành nhưng cụ thể hơn về quyền và trách nhiệm khi công trình bị phá dỡ. Đặc biệt, dự thảo mở rộng phương án bồi thường và tái định cư cho chủ sở hữu chung cư cũ (xây dựng trước năm 1994). Thay vì chỉ nhận nhà tái định cư hoặc tiền như trước, chủ căn hộ có thêm lựa chọn về nhà ở xã hội hoặc quyền sử dụng đất tương đương với giá trị nhà tái định cư.
Đối với các chung cư không thuộc diện xây dựng trước năm 1994, chủ sở hữu sẽ có quyền tiếp tục sử dụng diện tích đất để tự cải tạo hoặc xây dựng lại thông qua đóng góp kinh phí, với khoản tiền dự kiến tính theo tỷ lệ diện tích sử dụng căn hộ nhân với suất đầu tư xây mới.
Tác động & Nhận định
Đề xuất này có thể mang lại sự rõ ràng hơn về tính pháp lý của quyền sở hữu nhà chung cư trong dài hạn, đồng thời tạo cơ chế linh hoạt hơn cho công tác cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ. Việc đảm bảo quyền tài sản cho người dân, dù chung cư có thời hạn sử dụng, là một điểm quan trọng giúp trấn an tâm lý nhà đầu tư và cư dân. Tuy nhiên, việc xác định nghĩa vụ tài chính và suất đầu tư xây mới sẽ cần được quy định minh bạch để tránh phát sinh tranh chấp và đảm bảo tính khả thi trong thực tiễn. Các lựa chọn bồi thường đa dạng hơn cũng tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc lựa chọn phương án phù hợp với nhu cầu của mình.