Ông Nguyễn Minh Hạnh, Tổng Giám đốc Công ty Quản lý Quỹ Việt Cát (VFC), đã chia sẻ chi tiết về cơ chế vận hành và phương thức ứng phó rủi ro của các quỹ định lượng (quant fund) trên thị trường chứng khoán vào ngày 23/10/2026. Mô hình định lượng dù dựa trên dữ liệu và thuật toán nhưng vẫn phụ thuộc vào sự kiểm soát kỷ luật của con người khi xảy ra các biến cố bất thường.
Quỹ định lượng hoạt động và phòng ngừa rủi ro ra sao?
Theo ông Nguyễn Minh Hạnh, mô hình định lượng hoạt động như một dây chuyền gồm 5 bộ phận: mô hình alpha (dự báo lợi nhuận), mô hình rủi ro, mô hình chi phí giao dịch, mô hình xây dựng danh mục và bộ phận thực thi lệnh. Phần lớn các quỹ sử dụng 5 nhóm chiến lược quen thuộc: xu hướng, đảo chiều, giá trị, tăng trưởng và chất lượng.
Điểm yếu lớn nhất của quỹ định lượng là học từ dữ liệu quá khứ nên gặp khó khăn trước biến động chưa từng xuất hiện. Bốn rủi ro chính được chỉ ra gồm: sai sót mô hình, thay đổi trạng thái thị trường, cú sốc bên ngoài và hiện tượng nhiều quỹ dùng chung chiến lược. Để kiểm soát rủi ro, quỹ cần:
- Thiết lập giới hạn tỷ trọng theo từng mã cổ phiếu và từng nhóm ngành.
- Kiểm tra sức chịu đựng (stress test) của danh mục trước các kịch bản bất lợi.
- Con người can thiệp khi thị trường vượt ngoài tầm xử lý của máy tính bằng cách giảm quy mô hoặc tạm dừng chiến lược dựa trên các nguyên tắc có sẵn.
Tác động tới nhà đầu tư
Đối với nhà đầu tư tìm hiểu và tham gia các quỹ định lượng tại Việt Nam, ông Nguyễn Minh Hạnh lưu ý 4 tiêu chí đánh giá hiệu quả cốt lõi:
- Lợi nhuận ròng: So sánh tỷ suất sinh lời thực tế so với chỉ số tham chiếu sau khi đã trừ các loại phí.
- Mức sụt giảm tối đa (Drawdown): Đo lường mức giảm sâu nhất của danh mục và thời gian cần thiết để hồi phục.
- Lợi nhuận trên đơn vị rủi ro: Đánh giá tính cân bằng giữa mức độ chấp nhận rủi ro và thành quả thu về.
- Tính nhất quán: Phải phân biệt rõ ràng giữa kết quả kiểm thử (backtest) trên dữ liệu mô phỏng quá khứ và kết quả vận hành thực tế trên thị trường.