Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng vừa ký ban hành Quyết định số 33/2026/QĐ-TTg về Danh mục hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) có rủi ro cao tại Việt Nam. Quyết định này đặt ra các nguyên tắc hoạt động cơ bản cho hệ thống AI, nhằm đảm bảo sự an toàn và tuân thủ pháp luật, đồng thời nhấn mạnh sự giám sát và kiểm soát của con người trong quá trình vận hành.
Diễn biến chi tiết
Quyết định nêu rõ các nguyên tắc hoạt động cơ bản mà hệ thống AI phải tuân thủ theo quy định pháp luật về trí tuệ nhân tạo. Việc sử dụng AI không được làm thay đổi, chuyển giao hoặc loại trừ thẩm quyền, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền. Đồng thời, hệ thống phải đảm bảo sự giám sát, kiểm soát và khả năng can thiệp của con người, cũng như không thực hiện các hành vi bị cấm theo quy định pháp luật.
Các tiêu chí xác định hệ thống AI rủi ro cao bao gồm khả năng gây thiệt hại đáng kể đến tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và an ninh quốc gia, theo quy định tại Điều 9 Luật Trí tuệ nhân tạo và khoản 1 Điều 8 Nghị định số 142/2026/NĐ-CP.
Quyết định cũng liệt kê cụ thể các lĩnh vực có hệ thống AI rủi ro cao, bao gồm Giáo dục, Dân tộc và Tôn giáo, Y tế, Ngân hàng, Tố tụng, Giao thông vận tải. Trong lĩnh vực giáo dục, các hệ thống AI cung cấp nội dung tự học theo chương trình giáo dục sử dụng dữ liệu không kiểm soát hoặc hệ thống AI tự động kiểm tra, đánh giá kết quả được xem là có rủi ro cao.
Tác động & Nhận định
Quyết định này thể hiện sự chủ động của Chính phủ Việt Nam trong việc quản lý và kiểm soát rủi ro từ công nghệ AI, đặc biệt trong các lĩnh vực nhạy cảm. Điều này có thể giúp minh bạch hóa các quy định pháp lý, tạo môi trường phát triển AI bền vững hơn. Đối với các doanh nghiệp công nghệ và nhà cung cấp giải pháp AI, việc tuân thủ các quy định này sẽ là yếu tố then chốt, có thể ảnh hưởng đến chi phí phát triển và triển khai sản phẩm, dịch vụ.
- Tăng cường trách nhiệm: Các nhà phát triển và triển khai AI sẽ phải có trách nhiệm cao hơn trong việc đảm bảo an toàn và tuân thủ quy định.
- Thúc đẩy đổi mới có kiểm soát: Giúp ngăn chặn các ứng dụng AI tiềm ẩn rủi ro cao, bảo vệ người dùng và lợi ích công cộng.
- Tạo khung pháp lý rõ ràng: Giúp các nhà đầu tư và doanh nghiệp có cơ sở rõ ràng hơn khi đầu tư vào lĩnh vực AI tại Việt Nam.
Nhìn chung, đây là một bước tiến quan trọng trong việc xây dựng khung pháp lý cho AI tại Việt Nam, mang lại cả cơ hội và thách thức cho các bên liên quan.