Nguy cơ lực lượng Houthi gia tăng tấn công hoặc phong tỏa hoàn toàn eo biển Bab el-Mandeb đang dấy lên lo ngại sâu sắc về một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu mới. Trong bối cảnh eo biển Hormuz đã chịu nhiều gián đoạn, việc Bab el-Mandeb bị tê liệt sẽ tạo ra cú sốc kép chưa từng có, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chuỗi cung ứng dầu mỏ, vận tải biển và tăng trưởng kinh tế thế giới.
Diễn biến chi tiết
Eo biển Bab el-Mandeb, rộng khoảng 29 km tại điểm hẹp nhất, là một điểm nghẽn chiến lược cực kỳ quan trọng, nối Vịnh Aden với Biển Đỏ và là cửa ngõ dẫn vào kênh đào Suez. Vị trí này, nằm sát vùng lãnh thổ do Houthi kiểm soát ở Yemen, khiến mọi động thái quân sự đều có thể nhanh chóng tác động đến hoạt động hàng hải quốc tế. Trong những năm gần đây, Bab el-Mandeb đã trở thành tuyến đường thay thế quan trọng cho một phần dòng chảy dầu mỏ đi qua eo biển Hormuz.
Hiện tại, khoảng 7-7,4 triệu thùng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ được vận chuyển qua Bab el-Mandeb mỗi ngày, chiếm khoảng 7% nguồn cung dầu toàn cầu bằng đường biển. Ảrập Xêút là quốc gia chịu tác động trực tiếp nhất, khi xuất khẩu hơn 3-4,5 triệu thùng dầu/ngày qua cảng Yanbu trên Biển Đỏ. Nếu eo biển này bị phong tỏa, Ảrập Xêút sẽ mất tuyến vận chuyển ngắn nhất, buộc phải đưa tàu vòng qua Mũi Hảo Vọng ở Nam Phi, kéo dài hành trình thêm khoảng 10-14 ngày cùng hàng nghìn hải lý.
Tác động & Nhận định
- Giá dầu tăng vọt: Phong tỏa Bab el-Mandeb sẽ làm giảm nguồn cung, tăng chi phí vận chuyển, đẩy giá dầu toàn cầu lên cao, gây áp lực lạm phát và ảnh hưởng đến mọi ngành kinh tế.
- Gián đoạn chuỗi cung ứng: Thời gian vận chuyển kéo dài sẽ gây tắc nghẽn, chậm trễ hàng hóa, ảnh hưởng đến sản xuất và tiêu dùng trên toàn cầu.
- Ảrập Xêút và Châu Âu chịu ảnh hưởng nặng nề: Riyadh sẽ phải chịu chi phí vận chuyển tăng cao và mất lợi thế cạnh tranh, trong khi Châu Âu đối mặt nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu nghiêm trọng.
- Bất ổn địa chính trị: Sự leo thang căng thẳng ở khu vực này có thể châm ngòi cho những xung đột lớn hơn, gây bất ổn cho toàn bộ Trung Đông và tác động tiêu cực đến thị trường tài chính toàn cầu.
Cú sốc kép từ Bab el-Mandeb và Hormuz có thể đẩy thế giới vào một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn diện, với hệ lụy khó lường cho tăng trưởng và ổn định tài chính.